Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: مېرمن بوتو د مشرف د استعفا ږغ کوي

Output: مېرمن بوټو په لاهور کي د جمهورريس مشرف د استعفا ږغ وکړ. مېرمن بوتو پخپل کور کي نظربنده ده او په تيلفوني مرکه کي يې د سي اين اين تيلويزيوني شبکې ته وويل: ښايي زما ګوند د جنوري د مياشتي انتخابات بايکاټ کړي. هغې زياته کړه: د پيپلز پارټۍ او جنرال مشرف تر مينځ د قدرت د وېش په ارتباط نه مستقيمي او نه هم غېر مستقيمي خبري رواني دي. خو هغې وويل: د پيپلز پارټۍ به د مسلم ليګ په شم ول د نورو مخالفو ګوندونو سره د يوه ايتلاف د جوړولو هڅه وکړي. د نيويارک ټايمز اخبار پخپل نني ويب سايټ کي ليکي: د مېرمن بوتو پر کور باندي څه د پاسه ٩٠٠ پوليس پيره کوي، او هغه ګوندي غړي چي د هغې د لېدو لپاره � �اځي، يو په بل پسې ګرفتاره کېږي. پوليسو ټول چم ګاونډ محاصره کړى او شاوخوا يې اغزن سيم راګرځولى دى . د � �اهور په ښار کي څه د پاسه ٣٥٠٠ د پوليسو افسران اچول سوي دي او تر اوسه پوري يې د پيپلز پارټۍ په سلهاوو غړي توقيف کړي دي. بلخوا، د حکومتي ودانيو مخته عسکر پراته دي، او د اټکل سوي عمومي مظاهرو او اعتراضونو لپاره تيارى نيسي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: ایا ناټو به خپله ماته ومني ؟ (دسباوون لیکنه )

Output: کله چې په بازارونوکې څو کسان سره � �اټول شي نو ټول په ټوله دخلکو سترګې پسې ور اوړي او یو نیم پکې پرته دچا له غوښتنې ور دانګي هم خو که دا مهال کومه وژونکي پېښه رامنځ ته شي نو خلک په خپل قضاوت کې وایی اوزګار خیل وو ولي ور ټولیدل او چې نه کارنو ه� �ته څه کار .... دناټو دیو شمیر غړیو هیوادونو سره کټ مټ همداسې لوبه شوې ده امریکا چیغه کړه او دوې ورسره غبرګه کړه . پرته له دې چې دافغانستان دخلکو او سیمي په جغرافیه او یا انټرپالوژۍ او بشر پیژندنه کې لومړی مالوم ات تر لاسه کړي او بیا دهغې مالوماتو او دخلکو دعرف او عاداتو په رڼا کې یوه معقوله تګلاره جوړه کړي، ناټو ځواکونو دې هیواد ته لاره وکړه او په ټولو تیرو تجاربو یی سترګې پټې کړې او خپل نابلده سرتیري یی په ډزو او بمباریو وګومارل خو دا پوښتنه ورڅخه طرحه نه شوه چې دچا په خلاف جنګ، ددښمن نوم مالوم دی خو تعریف یی نشته دغې ستراتیژې په سیمه کې دناټو پر وړاندې له خلکو سره کرکه زیاته او دناټو مخالفین ددغې کرکې له امله زړور شول .اوس نو دناټو پروړاندې دوه لویی ننګونې پرتې دي یوه داچې ایا ناټو به ماته ومني ؟ او دویمه داچې ناټو به اوم ني چې داد امریکا دموخو جګړه ده خو کریډیټ یی دناټو په اکاونټ کې محاسبه کیږی ، اوبالاخره میدان به پریږدي ؟دامریکا د دفاع وزیر رابرټ ګیټس په فلوریډا ایالت کې وویل چې دافغانستان کړکیچ دافغانانو خپله جګړه ده . خوهدغه ښاغلي بیا ناټو ته وایی چې داد ترهګرۍ پر وړاندې نړېواله همکاري ده ، ددې معما په ګرداب کې راګیر هیوادونه او ورسره تړلي هېوادونه اندیښمن شويدي او دناڅرګندو پایلو څخه دځان ژغورنې په موخه په هر رنګ او نی� �نګ له لویدیزه راوړي موخې او هیلې شنډول غواړي چې د طالب ، ترهګر ، ځانمرګي او القاعده یا تروریست سره دنښتو په پلمه یی په افغانستان کې دناټو پښه بنده کړېده خو د تکنالوژۍ پروړاندې یی ورته دخلکو له مذهبي اح ساساتوڅخه دفاعیه جوړه کړې او یوې داسې ورځې ته سترګې په لاره دي چې ناټو ماته او افغانستان دخپلو موخو دخوندی توب ځاله وګرځوي .دبارک اوباما وړاندې شوې تګلاره کې هم داسې څه نشته چې د روان جنګ دپای او دسولییز چاپیریال درامنځ ته کیدو پیل یی وګڼو . نړېوال اقتصادی کړکیچ او دتیلو له امله د لویدیز بده ورځ ددې لامل شوه چې امریکا باید له عراقه سرتیری اوباسی او دتیلو او نفتی موادو د استخراج له پاره زمینه برابره کړي ولسمشر بش له عراقه دسرتیرو دویستو په مسله چوپه خوله پاتې کېدل ددې مانا لري چې دغه جګړه لکه چې یو برتانوي قاضی ویلی وو دنړېوالو اصولو پرخلاف وه او هاغه مهال اړتیا وه چې دعراق دنفتو چینې بې سر پوښه شی مګر دنن ورځې اړتیا داده چې ددغو بې س� �پوښو چینو څخه یوازې امریکایی منګي ډک شي چې عراقي حکومت ورسره ددغه ارزښت په منلو سره دسرتیرو دویستلو توافق وکړ او خپل ولس ته یی د مومن خان په ښامار کې توره سره کړه . اما دا لا پرځای پاته ده چې په سیمه کې دپاکستان ایران روسیی او چین داتومی ځواکمنتیا دمخنیوی په موخه باید دړندو جګړه روانه وي او هرڅوک چې سر لک بوڅ کړي نو دترهګرې په بازار کې یی دپلورلو هوډ کیږي او نړېواله ورورولي ګرېوانه ته لاسونه ورغځوي .ددغو سیاسی پالیسو په تور داب کې دملتونو او خلکو ورځ توره شوې خو دا خبره دنړۍ تاریخ ته په کتو سره ډیره معقوله ب� �یښي چې وایی دنړۍ ستر ستر شهکارونه داختناق په غیږه کې زیږيږي او وده کوي او افغانستان نن سبا هغه سیمه ګرځیدلې چې دنړۍ او سیمي هېواده یی په اړه انګیري چې ګواکې ټول تشنج او اختناق ورڅخه سرچینه اخېستې ده نو که همداسې وي بیا خو ناټو ته پکار دي چې له یادو شویو دوه ننګونو څخه یې یوه اومني کومه چې ددوې له پاره ګټوره وي او جګړې ته دې دحل لاره ورکه کړی دا ټول تغیرات باید په دې باور اومني چې پرون د وارسا تړون هم همداسې اختناق له منځه یووړ او نن ناټو هم دهماغه اختناق منځ ته رسیدلې چې نه پرمختګ کولای شی او نه هم په شا تګ. خلک چې دمیچنو لاندې دي � �ه ناټو غواړي چې دپرمختللیو هېوادونو دمدني مخلوق او بشري ځواک په توګه دې دتاریخ له تکراره لاس واخلي کنه نو سبا خدای مه کړه ترینګلتیا داسې یو برید ته ونه رسي چې کابو کول به یی دنړېوالو له واکه هم وتلې خبره وي .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: په کندهار کي د ملکي خلکو دوژني په اړه اعلاميه

Output: بسم اله الرحمن الرحيم په کن‍دهار کې دملکي خلکو دوژنې په اړه دافغانستان دکلتوري ودې ټولنې اعلاميه په ډېرې خواشينۍ سره مودخبري رسنيو له لارې خبر واخېست چې دناټو او نړيوال ائتلاف دځواکونو په بمباريو کې يوځل بياپه لسګونو عام او ملکي افغا نان په شهادت رسېدلي دي ، انا لله وانا اليه راجعون . موږ د کندهارپه پنجوايي کې په بې رحمۍ او بې پروايۍ سره دلسګونو بې ګناه افغانانووژل ، چې زياتره يې ښځې او ماشومان وو، په کلکه غندو اوداعمل دانسانيت او نړيوالو کنوانسيونونو په وړاندې څرګند تېری او جنايت ګڼو . له بده مرغه دا لومړی ځل نه دی چې دناټو او امريکا په ړندواو بې مسووليته بمباريو کې يوزيات شمېرعام او بې ګناه افغانان وژل کيږي . ددغو پېښو تکرار کېدای شي داسې اندېښنې را پورته کړي ، چې ګواکې بهرني ځواکونه له افغانانو سره دمرستې لپاره نه ، بلکې دغچ اخېستواو يا نورو اهدافو لپاره راغلي دي . دافغانستان دکلتوري ودې ټولنه دشهيدانو کورنيو ته دخپل ژورخپګان او غمرازۍمراتب وړاندې کوي او دپېښې په اړه دالاندې ټکي څرګندوي : ــ زموږ په اند په جګړه کې دملکي وګړو له ژوند سره بې پروايي به په افغانستان کې دسولې راتګ ډېر ګران کړي ، دمخالفينو ليکې به نوره هم پياوړي شي او په نتيجه کې به دناټو تلفات او لګښتونه لا ډېر شي . ــ ناټو بايد له خپلو وسله والو مخالفينو سره دجګړې دقيقې لارې ولټوي او چېرته چې ديو ملکي فرد دوژل کېدوامکان هم موجود وي ، بايد له ړندو عملياتوڅخه ډډه وکړي . ــ که ناټو رښتيا غواړي په افغانستان کې سوله راشي ، بايد دافغانانو ژوند ، عقيدې او کلتوري ارزښتونو ته په ارزښت قايل شي ، له ړندو بمباريو څخه کلکه ډډه وکړي ، دبمباريو قربانيانو ته دنړيوالو معيارونو سره سم تاوان ورکړي او دبې کوره شويوکورنيو لپاره سمدستي داستوګنې آبرومند امکانات برابر کړي . ــ له جنګي اسيرانو سره بايد دنړيوالو قوانينو له مخې چلند وشي او دجنګياليو مړوته دبې احترامۍ کلکه مخه ونيول شي . ــ دمخالفينو دلټون په پلمه هېڅوک حق نه لري چې دافغانانو عقيدوي او کلتوري ارزښتونه تر پښو لاندې کړي . ناټو بايد دادرک کړي چې افغانستان کوم اروپايي هېواد نه دی ، دلته دکور حريم او ناموس تر ټولوا� �زښتونو لوړ ګڼل کيږي . ــ موږ له طالبانو او نورو جنګي ډلو څخه غوښتنه کووچې دخپلو جګړه ييزو عملياتو په ترڅ کې دملکي خلکو ژوند ته کلکه پاملرنه وکړي او له دوی څخه دانساني ډال په توګه استفاده ونه کړي . دوی بايد دهغو خلکو له ژوند سره چې دوی يې دآزادۍ او ژغورنې دعوې کوي ، بې پروايي ونه کړي . ــ موږ دافغانستان دولسي جرګې او مشرانو جرګې پر استازو غږ کوو چې که � �ښتيا دولس استازي وي ، بايد دخپلو بې ګناه هېوادوالو وژنه محکوم کړي او دپېښې له تکرارسره د جرګې په غونډو کې دنه ګډون ګواښ اعلان کړي . ــ موږ دبشري حقونو له نړيوالو ټولنو څخه غوښتنه کوو چې دغه ډول پېښې په کلکه وڅاري ، پر بشري حقونو هر ډول تېری رسوا کړي او عاملين يې په نړيواله کچه محکوم کړي . په افغانستان کې دسولې او نېکمرغۍ په هيله دټولنې دمشرتابه جرګه


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د بشرى حقونوسرغړونکو پارلمان ته لار پداکړې ده .

Output: په افغانستان کې ملګرو ملتونو چارواکو منلې ده چې په جنګې جناياتو تورن اود بشرىحقونو سرغړونويو شمير کاميابه کانديدانو ولسى جرګې او ولايتى شوراګانو ته لار پيداکړې ده. په کابل کې د ملګرو ملتونويو وياند په کابل کې پرون وويل د ټاکنو وروستيو پايلو ته انتظار باسو . افغان دولت تراوسه د ملګرو ملوتونود څرګندونو په هکله خپل دريځ نه دى اعلان کړى . د ا څرګندونې په داسې حالت کې کيږى، چې د چهارشنبې په ورځ د ټاکنو رسمى پايلې اعلانيږى . او پرون هم يو شمير ناراضه کانديدانو په کابل کې ديوه لاريون په ترځ کې د رايو د بيا شميرنې غوښتنه وکړه . مخکې د بشرى حقونو خپلواک کميسون ورته نيوکې کړې وې .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: كندهار: يوې چاودني مرګ ژوبله رامنځته كړه

Output: همداڅوګړيه وړاندي يوې چاودني دكندها� �ښارولړزاوه .دعيني شاهدانوپه وينادغه پېښه دكندهارښاردپنځمي ناحيې دده خواجې په سيمه كي رامنځته سوې ده چي يوشميركسانوته يې مرګ ژوبله هم اړولې ده ،ويل كيږي دغه چاودنه پربهرنيوځواكونو پرشوبلوباندي سوې ده . نو� �جزئيات به وروسته پرليكه سي .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: دوردګوولايت په بندچك كي سخته جكړه راونه ده

Output: دوردګوولايت دبندچك دولسوالي دم جددبرغوسون په كلي كي سخته جكړه راونه ده .چي ديري چولكي يي په سرباندي ګرزي اوداسي ويل كيږي چي داواړه ط� �فونه محاصره دي پدي معني چي طالبان دچورلكوپواسطه ځكه بمباردوردگ صاحب دپلارپه سبب نشي كولاي خومحاصره شوي دي او طالبان هم ترسخت بريدلاندي دي اوويل كيږي چي تلفات يي هم وراړولي دي. ديادولووړده چي داجكړه دداكترفاروق دپلاردراخلاصولوپه غرض روانه ده


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د قند هنداره (دډاکټر محمدهمايون هما نوی اثر )

Output: قند، قمر راهي، اياز داودزی، پروفېسر هم ايون هما، څيره، ځلا، ادبي هڅې او کرښې . دا ټول هغه درانۀ او خواږۀ نومونه دي چې کۀ پښتو ادب ترېنه خدای مکړه بې برخې وي نو ډېر به بې خونده وي، ځکه چې دې درنو نومونو پښتو او پښتنو ته ډېر څۀ ورکړي دي. دا د پښتو ژبې د يو اهم دور د ارتقاء ژوندۍ او تلپاتې نمونې دي چې وياړ او فخر کؤل پرې په ځایې او ضروري دي. د قند هنداره د همدې تسلسل يوه بله درنه او اهمه کړۍ ده چې اوډونکی یې پروفېسر محمد همايون هما دی . په خواوشا شپږو سوو مخونو خور، زړۀ راښکونکې سرپاڼې او معياري کاغذ لرونکي دی کتاب کښې د پښتو د تاريخ سازې او رجحان سازې مجلې قند د اولنۍ ګڼې څخه تر اخرنۍ ګڼې پورې ددغې مجلې د خپرېدو ناشنا او عجيبه پېښه، محرک، مواد، ليکوالان او کردار د تفصيلي بحث لاندې نيول شوي دي چې نۀ يواځې د يو تاريخي سند حېثيت لري بلکې مونږ ورته په قند کښې د خپرو شويو ټولو موادو يوه اجمالي خاکه هم ویيلی شو. ددې تر څنګ پروفېسر همايون هما د خپل علم او پراخه مطالعې په بنياد د قند د خپرېدو د دورونو د زم انې حالات او په پښتونخوا کښې د مجلو د خپرېدو د تاريخ په اړه هم تفصيلي ليکنه کړې ده چې هغه ځانله يو اهم اثر بلل کېدی شي. پخپله د پروفېسر هما په وېنا پنځوس کاله اګاهو کۀ د پريمیير شوګر ملز مردان له اړخه د قند اجراء د پښتو د ادبي تاريخ يوه يادګاري پېښه وه نو اوس د نادرن باټلنګ کمپنۍ پي وي ټي لمېټډ پېښور مالک قدرمند عمران خان چې ددې مقالې (د قند هنداره) د چاپ کومه ذمه واري قبوله کړه، نو دا هم يوه داسې پېښه ده چې د پښتو ادب په تاريخ کښې به همېشه ياد ساتلی کېږي. همدې عجيبه پېښې ته ما په پېل کښې اشاره کړې وه چې دا دوه اهم کا� �ونه (د قند اجراء او د قند هنداره چاپ کول) د دوو داسې کمپنيو لخوا شوي دي چې څوک ترې دا طمع نشي کولی، خو دا کا� �ونه شوي ځکه دي چې په شا یې د محترم قمر راهي او پروفېسر همايون هما په څېر درانۀ ليکوالان او شخصيتونه دي. د قند هنداره په اصل کښې د پروفېسر صېب د پي ايچ ډي مقاله ده او په شپږو بابونو مشتمله ده چې د هر باب عنوان یې د موضوع په اهميت دلالت کوي. دغه بابونه داسې دي: وړومبی باب : په سرح دي صوبه کښې د صحافتي او ادبي مجلو روايت دويم باب : د قند ا� �اعتي سفر دريم باب : د قند عمومي او خصوصي اشاعتونه څلورم باب : د قند (اردو) اشاعتونه پنځم باب : د قند ارزښت شپږم باب: ليکونکي او ليکونه (اشاريه) د يادونې وړ ده چې ددې کتاب وړومبی باب (په سرحدي صوبه کښې د صحافتي او ادبي مجلو روايت) څو کاله وړاندې د يو وړوکي کتاب په شکل کښې هم چاپ شوی و ) . ددې اهم کتاب د چاپ اهتمام ممتاز علي خان کړی دی، ناشر یې ډاکټر شفقت هما دی، سرپاڼه یې محمد کامران جوړه کړې ده، د چاپ لګښت یې د پېپسي کمپنۍ (ناردرن باټلنګ کم پني، پي وي ټي لمېټډ، پېښور) ورکړی دی، بيعه یې پنځه سوه روپۍ ده او د ((راه ګزر شرقي پيران، مردان))، ((116/E سېټلایټ ټاون راولپنډي))، ((هسکه مېنه شېخ ملتون، مردان)) او لويو کتاب پلورنځيو څخه ترلاسه کېدای شي .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د امریکایې ډالرو پر وړاندي د اروپایې یورو لویدل

Output: د امریکایي ډالرو پر وړاندي د ا� �وپایې یورو بیه په بي سار ډول لویدلي ده. د یورو په قیمت کې و روسته تر هغه ټیټوال را څرګند شو چې د اروپا مرکزي بانک اعلام وکړ چې د راتلونکو دریو میاشتو لپاره د اقتصادي چارو د کاروپوهانو وړاندویني دا دي چې یورو به څه نا څه له اقتصادي پلوه زیان ومومي.تیره ورځ په تیرو پینځو میاشتو کې د ډالرو پر وړاندي د یورو بیه په سلو کې لس ولویده.تیره اونۍ هر یوه یورو په یو ډالر او شپیته سنټه بدلیده په داسي حال کې چې د ادلون بدلون دا بیه نن یو ډالر او پنځوس سنټه ته راښکته شوه.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: اوس به تا ته دارو څوک را وړي!؟

Output: اوس به تاته دارو څوک راوړي!؟ (لیکوال : رفیع الله روشن) ماذديګر دفتر نه له روخصتېدو وروسته دکور په لور روان شوم زمونږ کلی له ښارڅخه ښايسته لېرې دی، له موټر څخه کوز شوم اودکور په لور رهي شوم کوڅې ته په رسېدوسره سم ګورم چې دخدای (ج) بښلي سرور اکا لور زېبا په چيغو اوکړيکود کور له دروازې څخه کوڅې ته راپرېوته اوپه سپېروخاوروکې يې ځان له ډاګه ډاګه واهه له کور څخه هم دساندو اوژړاګانو اوازونه اورېدل کېدل، حيران شوم له ځان سره مې وويل خدای دې خير کړي دسروراکا ښځه ببو لاله ت� �ور خوبه نه وي مړه شوي ځکه چې هغه په دې ورځو کې ډېره سخته ناروغه وه ،زېبا مې له لاسه راونيوله اوله خاورونه مې پورته کړه ترې ومې پوښتل څه چل شويده خوزېباته سلګيو وار ورنکړ چې زماد پوښتنې ځواب راکړي ؛په دې وخت کې دکورله انګړ نه دحميد دمور اواز چې له ژړاسره بدرګه کېده وويل حميده زويه مور دې درنه ځارشه کاشکې چې ستا پر ځای زه بدنصيبه خدای اخستې وای ميندې يې زما پشان بورې شه بچيان يې ورته يتيمان شه او ....... نورې خبرې په ژړاکې ورکې شوې زم ا زړه په درزېداشو ويل مې څه ! ! حميد مړدی ؟ نه داسې نشي کېدای ! نورنوبېواکه شوم دېوال ته تکيه شوم خدايه حميد خوله چاسره دښمني هم نه لرله هغه خوکوچنی وو.......په همدې سوچونو کې ډوب ووم چې په کوڅه کې دموټر رڼا راښکاره شوه له رڼاسره سم دامبولانس هارنګ په کوڅه کې لکه دطوفان پشان يوه انګازه وکړه او بې له ځنډه دحميد دوی ددروازې مخې ته ودرېده خلکو کټ راوړ او دامبولانس وروستۍ دروازه خلاصه شوه دوه نفره موټر ته وروختو ګورم چې حميد خوارکی په سرو وينو کې لژندپروت ده له لاس اوپښونه مې دمه وخته په ډېر مشکل سره مې له نورونفروسره جنازه له موټر څخه � �اکوزه کړه دکټ د اچولو په وخت کې زما لا س دحميد په ملا کې داسې ننوت لکه په يو ه کڅوړه کې چې لاس ورښکته کړې داهغه ځای ووچې دپرچه پرې لګېدلې وه جنا زه مو کورته ننوېسته کټ په ښځو کې ورک شو، زېبا څووارې بې سده شوه خوښځو به پرې اوبه واچولې زېبا دخپلې مور په غاړه کې لاس ورواچاوه اوپه چيغو کې يې ورته وويل(( مورجانې اوس به تاته داروڅوک راوړي)) دکلي ځوانان تللي ول هديرې ته اوقبر تيارشوی وه جنازه موشپې ترشپې خاوروته وسپارله . حميد اوزيبادواړه هغه بد نصيبه خور او ورور ول چې دوه کاله وړاندې يې پلار سروراکا دسرطان دناروغۍ له امله وفات شوی وه، اودوی يې دتل لپاره له مېنې بې برخې شوي وه دحميددپلار له مرګ نه وروسته دمور اوخور ساتنه دحميد په غاړه شوه نوموړی په دې وخت کې دلسو کلونووه او دښوونځۍ په دوهم ټولګي کې يې زدهکړې کولې حميد ډېر ذهين ؛هوښيار اودښواخلاقو څښتن وو دښوونځي تر څنګ يې ديني زدهکړې هم کولې مګر دپلار له وفات سره سم دې هرڅه ته دپای ټکې کېښودل شو، حميد به سهر له کوره وته اوپه بازار کې به يې دکراچۍ پرسر بسکېټ ؛ ژاولې ؛ اورلګيد اونور شيان پلورل چې په دې تر تيب يې ځانته نفقه برابروله . په دې ورځ چې حميد غوښتل مازديګر کورته راشي چې په دې وخت کې په سرک خارجيان تېرېدل چې حميددوی ته نژدې پر انتحاري حمله وشوه اوزيات شمېر ملکي وګړي پکې شهيدان اوټپيان شول حميد هم په ټپيانو کې وه شهيدان اوزخميان شفاخانوته ورسول شول چې وروسته حميد په روغتون کې ساورکړه . اوس نو زېبا سهار له کوره وځي سوال کوي او مور يې په کلي کې دخلکو لوښي او جامې وينځي ،اوپه دې طريقې سره خپلوځانونوته نفقه برابروي .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د فتنه فلم او هندي سريالونو ترمنځ توپير څه دى؟

Output: په تيرو څو ورځو کي په مسلسل ډول د ط� �وع تلويزيون له لاري تبليغات کيږي، چي د هندي سريالونو بندول د بيان د آزادۍ د دښمنانو کار دى، او وايي چي د بيان آزادي د ظلم دښمنه ده او هيڅوک د دې آزادۍ مخه نه سي نيولاى.د فتنه په نوم فلم چي په هالنډ کي د پارلمان د يوه غړي په ډايريکټري جوړ سوى وو او په دې فلم کي قران شريف ته (نعوذبالله) د يوه شيطاني کتاب لقب ورکړل سوى وو. د دې فلم ډايريکټر هم دې ورته خبره کړې وه، چي د بيان آزادي د ظلم خلاف آواز دى او آزادي زموږ يو مسلم حق دى، چي د هغه سره سم بيا خلک راوپارېدل اومظاهرې يې وکړې. په داسي حال کي چي زموږ په خپل وطن کي داسي سريالونه په ډې� �ه مينه کتل کېږي په کوم کي چي د هندويزم لپاره په پراخه پيمانه تبليغ کېږي، نو بيا دلته پوښتنه دا ده چي موږ و� �ي د فتنه فلم د خپرېدو مخنيوى کاوه.ماته خو د هندي سريالونو او فتنه فلم قضيې دواړي يو او بل ته ورته ښکاري، ځکه يو اسلام توهينوي او بل يې ريښې ور باسي.يا په بل عبارت، توپير يې دومره دى چي فتنه فلم پر اسلام باندي يو مخامخ او ناکامه ګوزار دى او هندي سريالونه پر دواړو (اسلامي عقيدې او افغانيت) باندي په پسته او خوږه ژبه يو غيري مستقيم ګوزار دى چي په انګليسي کي ورته ( کولډ وار) يا سړه جګړه وايي چي زما په نظر دا وروستى يې تر لوم ړني ډېر خطرناک دئ.په پښتو کي ويل کېږي چي نرى باران تر تېز باران ډېر اثر کوي. ځکه اوس زموږ خلک د خداى پاک له خوا پنځه وخته فرض لمونځ پرېږدي، خو هغه پنځه ډرامې نه پرېږدي په کوم کي چي د هندويزم دپاره تبليغ کېږي. دا معلومه خبره ده چي طلوع تلويزيون د خپلي ګټې غم کوي، د هغوى يې د بلا که خلک هندواڼ کېږې او که بېلاري کېږي. خو نه پوهېږم چي افغانان د دې وړتيا نلري چي دا درک کړي؟ او که په دې پوهېږي خو سر نه په ګرځوي؟. د بېلګي په توګه داځيني اغيزي خو په ټولنه کي د ورايه ليدل کېداى سي:١. مخکي به مو داسي ډېر انسانان ليدل په خاص ډول زموږ تاسو مندي او خويندي. چي پنځه وخته لمونځ به يې نه قضا کاوه اوس هغه کسانو د لمانځه هغه پابندي و پنځو داسي ډرامو ته ورکړې ده، چي په هغه کي د ((رام او د سيتا)) صفات بيانېږي. او که کله ډرامه قضا سي نو قضايې خو يې حتمي ده. � �. مخکي که چا يو ځوان ياپېغلي ته د هندو خطاب کړى واى په دې به د هغه بېحده ډېره خوا بدېدهخو اوس هغه مخکنۍ ع� �يده ډېره ضعيفه سوې ده. ٣. زموږ نوى نسل په تېره بيا نجونو دبا او تولسي د خولې د ګيتا، رامايڼ،او د م هابهارت د کتابونو په باره کي دومره معلومات حاصل کړي دي، چي په قرآن شريف کي يې نه لري. ٤. په کورو او بازارو کي به پخوا کشرانو مشرانو ته سلام کاوه او س زموږ په ګاونډ کي واړه مشرانو ته لاسونه جوت کړي، سر ورته ټيت کړي او (نمستې) ورته وکړي، او داسي لاهم پېـښه سوې ده چي ځيني مشر په خندا پر سر لاس ور تېر کړي او ورته ووايې،( جيتې رهو مېرې لال). ٥. زموږ په ټولنه کي ډېر ماشومان سته چي د ډرامو په ډېرو کتلو سره يې په زړونو کي هندويزم ته ډېر احترام پيداسوى دى او که يې پر خلاف څه وويل سي نو بيا دلايل هم درسره وايي. ٦. زموږ په ټولنه کي ډېري داسي نجوني او هلکان ليدل کېږي چي داسي هندي نومونه يې ځان ته غوره کړي دي چي معنى يې سړى کافر کوي، داسي ډېر نور منفي اثرات سته چي څوک يې په يادولو شرمېږي. نو دا چي د طلوع تلويزون د بيان د آزادۍ په بهانه د دغو سريالونو له خپرېدو څخه دفاع کوي، آيا له دوى سره د خپل کلتور او مذهب غم هم ورسره دى؟ او که يوازي او يوازي د بيان د آزادۍ په نوم د خپلي ټولني اخلاق ور خرابوي. دلته نو پوښتنه دا ده چي آيا د بيان د آزادۍ تر چتر لاندي چي موږ ته هره بې ديني او بد اخلاقي خپرېږي، هغه به منو؟ او که موږ ته يو څه په کار ده چي د خپلو هيوادوالو د کلتور، مذهب او عنعناتو په وړاندي هم يو څه مسوليت لرو؟.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د پښتنو ډل وژنه، د کریم خلیلي .... ( لومړۍ برخه)

Output: د پښتنو ډل وژنه، د ک� �یم خلیلي،حكمتيار او محقق وژونکی ایتلاف (لومړۍ برخه) لیکوال:محبت خان د ۱۹۹۴او ۱۹۹۷ کلونو تر منځ د افغانستان په مرکز او شمال کې مخ پر زیاتیدونکي بی ثباتي د � �اکټر نجیب آلله په مشرې د افغانستان د جمهوري دولت تر نسکوریدو وروسته په کال ۱۹۹۴ کې د ازبک ملیشو مشر جنرال عبدالرشید دوستم د اسلامي ګوند له مشر ګلبدین حکمتیار سره د نظار شورا پر وړاندې د ګډي جګړې لپاره لاس یو کړ.په دې وخت کې پلازمینه کابل د جګړې لومړۍ کرښه وه.د جګړې په دې نه هیریدونکي موده کې دواړو ښکیلو غاړو په کابل کې پر جنسي تیریو، غلاوو ،لوټمارۍ،تالا او عام وژني لاس پوري کړ.د جګړې ښکیلو چریکانو یو د بل پر وړاندي له هر ډول ظلمونو کار واخیست.په دې خونړۍ جګړه کې چې ډګر یې د کابل په مرکزي سیمو( زړو مکرویانو، بی بی مهرو،پل محمودخان، وزیرمحمد اکبرخان مینه ، شش درک او سمنټ خانې پورې محدود وو، بلاخره د جنبش ډله له ماتې سره مخامخ شوه .په دې وخت کې د عبدالرشید دوستم او د نظار شورا تر منځ د پلازمینې سربیره د افغانستان په شمالي و� �ایتونو کې هم تاوتریخوالي پیل شول په داسي حال کې چې له دې دمخه نظار شورا او جنبش ګوند په شمال کې ګډ ایتلاف در� �ود.له هر بل ولایت څخه ډير په بلخ کې د دې دوو رقیبو ډلو تر منځ جګړې وشوي چې هلته جګړه د جنبش ګوند په بریالي توب اود نظار شورا په ماتې سر ته ورسیده .د بشر د حقونو مدافع ډلو په مزار ښار کې د جګړې د ښکیلو دواړو غاړو له بشري تیریو راپور ورکړی.د بشر د حقونو ډلي وایې چې په مزار ښار کې هم نظار شورا او هم د دوستم پلویانو جنګي اسیران اعدام کړل،عامه شتمنۍ یې ولوټلي او په پیغلو نجونو یې تیري وکړل.رپوټونه وایې چې د جنبش او نظار شورا پلویانو ګڼ کسان یو بل ته د همکارۍ په پلمه اسیران کړل چې ګوندي د اسیرانو په ادلون بدلون کې به ترینه ګټه واخ� �ي خو د یوې مودې په تیریدو ګڼ یرغمل انسانان په بیړنۍ توګه اعدام کړای شول.ویل کیږي شاوخوا ۲۴۰۰ تنه په م زار ښار کې یوازي په څلورو ورځو کې ووژل شول .د جنبش ډله په دې جګړه کې وتوانیده چې د مرکز( مزار) کنټرول په لاس کې واخلي.د مزار ښار له مرکزي سیمو څخه د نظار شورا د پلویانو له په شاتګ وروسته دا ملیشه ځواکونه په دې وتوانیدل چې د بلخ ولایت ستراتیژیکي څوکي او لوړې غونډۍ خپلي کړې او دا کار د دې لامل شو چې د ۱۹۹۴ او ۱۹۹۷ کلونو تر منځ د بلخ ولایت امنیتي حالت څه نا څه د ښه والي په لور وخوځيد ځکه نظار شورا په جنبش او برعکس جنبش ګوند په نظار شورا کار ندرلود او یو موقتي ډزبندی هم د دې دوو ډلو تر منځ نافظ شو.په دې وخت کې د عبدالرشید دوستم په م� �رۍ د جنبش ګوند چې مرکز یې په مزار ښار کې وو، د خپلې مالي هستې د پیاوړتیا په موخه د سیمیزو مالیاتو په را ټولو� �و او له سوداګرو څخه د مالیاتو په اخیستو پیل وکړ.په خاص ډول دې وسله والي ناقانونه ډلي په سرپل ولایت کې د نفتو له یوې کوچنۍ څا څخه ، په شبرغان کې د طبیعي ګازو او په فاریاب ولایت کې د مالګي له کان څخه په ګټي اخیستني خورا ډیري پیسي تر لاسه کړي چې په همدې پیسو وسلي ، پوځي جامي او ډول ډول ماینونه له ایران، ترکیې او ازبکستان څخه وپیرل شول.د جنبښ ډلي قوماندانان چې له دې ناقانونه عوایدو څخه یې ګټه پورته کوله د یادو شویو کلونو تر منځ دا احساس پیدا کړل چې ګواکي هر یو ځان ته ځان ته حکومت لري.د بیلګي په ډول د جنبښ ګوند د ۵۱ فر� �ې د یو قوماندان کړو وړو ته نظر کوو.دا قوماندان شیرعرب نومیده .قوماندان شیر عرب په بلخ کې د ولسي وګړو او پخواني دولت د شتمنیو له چور او چپاول وروسته د خپلو یو شمیر نژدې او وحشي ملګرو په مټ خپل ګن شمیر هم ګوندي سیاسي رقیبان په بې رحمۍ ووژل او هان دا چې په ځينو مواردو کې یې بیا خپل نژدې ملګري هم تر تیغ تیر کړل.� �پوټونه وایې چې شیرعرب به د کور تر چور او چپاول وروسته د کور خاوند په بی رحمۍ واژه او نه یې غوښټل چې ژوندې شواهد پاتي شي. په دې وخت کې د دوستم پر وړاندې داخلي ستونزي را ولاړي شوي.د جنبش ګوند مشهور قوماندان � �سول پهلوان په کال ۱۹۹۶ کې د عبدالرشید دوستم خلاف فعالیتونه پیل کړل هان دا چې د دوستم واک ته یې لویه ستونزه وزیږوله چې همدې کار دوستم دې ته اړ کړ چې رسول پهلوان د همغه کال په جون میاشتې کې د خپل یو ساتونکي په مټ ترور کړي.له دې پیښي یو کال تیر شو چې د رسول پهلوان ملګري د هغه د ورور عبدالمالک پهلوان په مټ د دوستم له ګوند څخه جلا او له طالبانو سره یو ځای شول.دا چې د رسول پهلوان پلویان خورا ډیر ول نو هغوي د طالبانو په مټ د څلورو میاشتو په تیریدو د جنبش واکمني ړنګه کړه.عیني شاهدان وایې چې د مزار ښار د کنټرول د تر لاسه کولو � �پاره د طالبانو او رسول پهلوان د ملګرو د عملیاتو له پیل سره سم د جمیعت ګوند یو ځل بیا د جنبش له پاتې شونو س� �ه لاس یو کړ او له طالبانو سره یې سخته جګړه پیل کړه.د بشر د حقونو مدافع ډلي وایې چې په دې وخت کې د کریم خلیلي ( د ولسمشر کرزي د دوهم مرستیال) د وحدت ګوند پلویان هم له جمیعت اوجنبش سره یو ځای د طا� �بانو پر وړاندي جګړې کې ښکیل شول.عیني شاهدانو بینوا ویب پاڼې ته وویل چې دې دریو ډلو د مزار ښار په دننه کې هر هغه کار تر سره کړل چې زړونو یې غوښت. کورونه یې لوټ کړل ، په ښځو او نجونو یې جنسي تیري وکړل، د بلخ ولایت ګڼ شم یر پښتانه یې په مرمیو ووژل او حتی د یوي مرستندویي ټولني په ښځينه کارکونکي یې هم جنسي تیری وکړ.دا جګړه د څ لورو میاشتو په تیریدو د طالبانو په ګټه پای ته ورسیده.عیني شاهدانو وویل چې د طالبانو له خوا د مزار ښار تر نیول کیدو دمخه د وحدت ګوند عمده قوماندانانو لکه کریم خلیلی،محمدمحقق،صادق مدبر(د چا� �و ادارې غړی) او داسي نورو د بلخ په شولګره دولت آباد،چاربولک او یو شمیر نورو هغو سیمو کې چې پښتانه ډير اوسیدل بی رحمانه بریدونه وکړل.ویل کیږي چې یادو شویو دریو قوماندانانو په یادو شویو سیمو کې په پښتنو پيغ� �و جنسي تیري وکړل او ګڼ شمیر ځوان او د پاخه عمر لرونکي پښتانه یې له ځان سره یوړل چې وروسته یې بیا د قزل آباد هوايي ډګر ته څیرمه په مرمیو وویشتل او په نژدې پرتو کرهنیزو ځمکو کې یې خښ کړل.د دې صحني یو تن شاهد او د ټیلر موټر چلونکی وایې ، محمد محقق او کریم خلیلی يې په خپلو سترګو ولیدل چې نژدې ۱۲۰ تنه پښتانه ځوانان او د پاخه عم ر خاوند نارینه یې هوايي ډګر نه په شمال لوري کې پرته کرهنیزه ځمکه کې شا په شا کتار ودرول او بیا یې باړې پرې وچ� �ولي.د ټیلر موټر دا چلونکی چې بینوا ویب پاڼې ته یې خپل مستعار نوم ( نواز) وښود وایې چې له دې ډل وژڼی وروسته وژل شوي کسان په هغو کندو کې وغورځول شول چې په همدې ځمکو کې کیندل شوي وي او وروسته یې بیا زما ټیلر موټر پرې تیر کړ چې ګوندي کوم کس ترینه ژوندې پاتې نشي او وژل شوي کسان ټول په خاورو کې خښ کړای شول.جنبش، نظار شورا او د وحدت اسلامی او حرکت اسلامي ګوند پلویان له مزار ښار څخه وتښتیدل او طالبان په سیمه واکمن شول.طالبانو څ ه موده په مزار حکومت وکړ خو د حکومت موده دلته ډیره اوږده نه وه.د نظار شورا د هزاره ګانو دوه ګوندونه(حرکت اسلامي او وحدت اسلامي) د ګلبدین حکمتیار ګوند په مرسته د طالبانو د کنټرول د را پرځولو هڅې وکړي چې بریالي هم شول.جنرال عبدالرشید دوستم په دې وخت کې له هیواد څخه بهر تللی وو خو کله چې بیرته مزار ته ستون شو نو پخوانی طاقت او واک یې ندرلود او په مزار ښار کې د حاکمو ګوندونو د پلویانو تر منځ هم اړیکي د و� �ځي په تیریدو خرابیدې.رپوټونه وایې چې د ۱۹۹۸ کال په جریان کې د وحدت اسلامي ، حرکت اسلامي ، جنبش او نظار شو� �ا د پلویانو له خوا په ښار کې جنسي تیري، په رڼا ورځ غلاګاني او قتلونه خورا ډير شول هان دا چې په همدې کال کې د مزار ښار یو شمیر اوسیدونکو په یو لاریون هم لاس پوري کړ چې دا لاریون بیا د حاکم ایتلاف له خوا وټکول شو او ګڼ شمیر لاریون کونکي په ډیري بی رحمۍ ونیول شول او ووژل شول.( ددې ډول رپوټونو د خپریدو لړۍ دوام لري).


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: امریکایۍ نجوني له طالبانو سره مخامخ جګړه کول غواړي

Output: میرویس جلالزی د امریکې د پوځ د سمندي ځواکونو ښځینه یو شمیر عسکرې غواړي چې په افغانستان کې له طالبانو سره په مخامخ جګړې کې برخه واخلي. هغوي وایې چې د قوماندانانو له خوا دوي ته اجازه نه ورکول کیږي چې په مخامخ ډول د نارینه امریکایې سرتیرو په څير له طالبانو سره جګړه وکړي. د تفني جونس په نامه د امریکې د سمندري ځواک یوې سرتیرې چې د هلمند په جنوب کې یې د ماموریت سیمه ده رسنیو ته ویلي چې له دوي څخه دمخامخ جګړې حق اخیستل شوی او دوي ته د قوماندانانو له خوا د نارینه سرتیرو په څیر حقونه نه ورکول کیږي. د امریکې د سمندري ځواکو په لسګونو ښځینه سرتیري دمګړۍ د هلمند په ګرمسیر او یو شمیر نورو سیمو کې ځای پر ځای دي. ښځینه سرتیري وایې چې دوي د نارینه عسکرو په څير روزنه تر لاسه کړي او دوي چمتو دي چې له طالبانو سره په مخامخ ننښتو کې برخه واخلي نه دا چې یوازي په پوځي هډو کې د نارینه عسکرو ملاتړ کونکی رول ولوبوي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: نامشروع جنګ او دافغانانو ناهيلي

Output: اندرز هنريکسن Anders Henriksen چي دډنمارک دنظامي کادرونو دروزلو په انستيتوت کښي يو جنګي حقوق پوه او سياسي شنونکۍ دي ، دافغانستان دجنګ په اړه ئي يولړ شنني او څيړني ترسره کړي دي . ده ددغو څيړنو پرنتيجو باندي دخپلي دوکتورا ( ph. d ) د ډګري دپاره تيزس هم ليکلې چي له کبله ئي نوموړې ډګري ترلاسه کړيده . دي په افغانستان کي جنګ يو غير قانوني عمل ګڼي او وايي چي په پيل کولو سره ئي دهيوادونو خپل منځي حقوق ترپښولاندي شويدي . د نوموړې شنونکي دتيزسونو په هکله دوو تنو سياسي څيړونکو لکه Laurits Nansen او Lars Igum Rasmussen يوه ليکنه کړې چي د Nyhedsavjsen پنامه يوي ډنمارکۍ خبري ورڅپاڼي په ۲۱ \ ۵ \ ۲۰۰۷ نيټه د ) ډنمارکي سربازان په يوه غي� �قانوني جنګ کي ( تر سرليک لاندي خپره کړيده . لوستونکي کولاي شي دخپلو شننو په موخه دنوموړې ليکني پښتو ژباړه په لاندي کرښو کې ولولې : امريکائي مقاماتوترهمدااوسه پوري داخبره په ثبوت نده رسولې چي د ۲۰۰۱ کال دسپتمبر د ۱۱ نيټې په پيښو کښي دافغانستان طالبانو مستقيم لاس درلود، ځکه نو دط� �بانو دحکومت په نسکورولوسره دقانون څخه تيرۍ شوي او دډنمارک قواوو پدغه غيرقانوني عمل کښي دامريکايانو سره ونډه اخيستي ده . ج . ډبليو بوش پرخپل وخت ويلې وه : « هغه څوک چي دتروريستانو کوربه توب کوي بايد جزا وويني » . ددي خبري سره سم دسپتمبر دپيښو لږ وروسته داکتوبر په ۷ نيټه ام� �يکا خپلي لومړنۍ ښکاري الوتکي په افغانستان کښي پکار واچولې . پردغو عملياتو باندي ئي د ) Enduring Freedom خلل نه منونکي ازادي . ژ ( نوم کښيښود او موخه ئي دطالبانو دحکومت راپرزول وټاکل . د۲۰۰۲ کال دجنوري څخه ډنمارکي قواووهم پدغه کارکي امريکايانوته اوږه ورکړه . خو د اندرز هنريکسن په اند دقانون له مخي دوي دا حق نه درلود وتروريستانوته دکوربه توب په پلمه دطالبانو دحکومت وچپه کولو ته ملاوتړي . دمستندو مدارکو کمبود : يوازي پدغه بهانه چي طالبانو وتروريستانو ته پناه ورکړي وه امريکايانو داقانوني حق نه د رلود ددوي رژيم رانسکور کړي . دامريکايانو داکار دهيوادونو دخپل منځي حقوقو سره په هيڅ ډول سمون نه خوري ، ځکه چي په نوموړو حقوقو کښي هغه حالات په څرګنده ښودل شوي چي کوم وخت هيوادونه يو له بله سره دجنګ کولو حق لري . د هيوادونوخپل منځي حقوق څه ته وائي ؟ دايولړ ټاکلې پرنسيپونه دي چي هيوادونه ئي بايد دخپل منځي مسئلو په هکله دبيلګي په توګه کله چي دجنګ موضوع ، دبشر دحقونو موضوع او دامنيت موضوع مطرح وي ، په پام کي ونيسي . نوموړي پرنسيپونه دهيوادونو ترمنځ يوبل ته ددرناوي پخاطر دملګرو ملتونو د ۱۹۴۵ کال په منشور کي په نښه شويدې ، کوم چي ت� �دوهم نړيوال جنګ وروسته دنړۍ هيوادونو ددغه ډول لويو جنګونو دبيا پيښيدودمخنيوي په هيله تصويب کړ . دلته داپريکړه هم وشوه چي هيوادونه يو دبل پر ضد په جنګ لاس نشي پوري کولاي مګر داچي مشروعيت ئي ملګري ملتونه تائيد او دامنيت دشورا اجازه تر لاسه کړي او يا داچي يو هيواددبل هيواد پرضد دخپل ځان ددفاع پخاطر جنګ ته ور ودانګي . که چيري امريکايانو نړۍ ته داثبوت وړاندي کړي واي چي طالبانو دسپتمر د ۱۱ نيټې دعم� �ياتومستقيمه رهبري پر غاړه درلوده ، بيانو دوي داحق درلود چي دحکومت ونسکورولو ته ئي ليڅي را ونغاړي . خو امريکا هيڅکله هم دا ثبوت وړاندي نه کړاي شو . دډنمارک حکومت هم پردي نظر ټينګار نشي کولاي چي د Enduring Freedom په عملياتو کښي ددي هيواد دسربازانوونډه اخيستل په يوه قانوني طريقه ترسره � �ويدي . که څه هم دملګرو ملتونو دامنيت شورا دا پريکړه وکړه چي ددغه سازمان د۱۹۴۵ کال دمنشور له مخې امريکا دځان څخه ددفاع کولو حق لري او دسپتمبر دورانونکو پيښو مسئولين بايد حساب ته کښينول شي . مګر پدي پريکړ کښي هيڅ داسې ټکۍ نشته چي امريکاته دي حق ورکړي تر څو دطالبانو حکومت کوم دسپتمبر په پيښو کښي ئي دمستقيمي رهبري مسئوليت ثابت شوي ندي ، رانسکور کړي . د نوموړې پريکړي پر بنسټ امريکا يوازي داحق ترلاسه کړ چي القاعده او اسامه بن لادن وځپي . ايادهيوادونو خپل منځي حقوق يوه زړه شوي اوله موډه لويدلې موضوع ده ؟ اندرز هنريکسن پدي نظر دي چي دايوه پرنسيپي موضوع ده او نړيوال بايد ددي خبري وڅرنګه وا� �ي ته پام راواړوي چي ايا امريکا يوازي پدغه دليل چي طالبانو وتروريستانو ته پناه ورکړي وه ، داقانوني حق درلود چي دهغوي د حکومت وړانګولو ته اقدام وکړي ؟ ايا دابه پر ځاي کار وي که چيري دمثال په توګه د روسيې دولت دګرجستان حکومت يوازي پدي ګناه رانسکور کړي چي دچيچن وتروريستانو ته پناه ورکوي ؟ اوياهم هندوستان يوازي پدي خاطرداحق درلودلاي شي دپاکستان حکومت راچپه کړي چي هغه و اسلامي بنسټپالو ته پناه ورکوي ترڅو په هند کښي ټاکلي هدفونه په نښه کړي ؟ نړيوال بايد دا ټکۍ په پام کي ونيسي چي دغه ډول خپلسري کا� �ونه دنړۍ امنيت دګواښ سره مخامخ کوي . له دي کبله نو نوموړۍ څيړونکۍ ټينګارکوي چي بايدپردي موضوع باندي بحث وشي او داخبره وارزول شي چي ايا دهيوادونو خپل منځي حقوق له موډه وتلې يوه زړه خبره ده که څنګه ؟ ديوګوسلاويا سره جګړه ، دطالبانو سره جګړه اود عراق درژيم راپرزول ، داټولې هغه کړنې دي چي دهيوادونو ترمنځ دحقوقو سره ورته والۍ نلري . داچي اوس هم زيات کسان دافکرکوي چي جنګ يو پرځاي عمل دي ، بيانو ضرور ده پدي هکله جدي فکر وشي چي اياپدغو يادشوو حالاتو کښي دهيوادونو خپل منځي حقوقوته په کومه کچه درناوۍ شوې دې . ايا زموږ سربازان په افغانستان کي څه کوي ؟دسوسيال دموکرات ګوند غړۍ او دعد� �يې پخوانۍ وزير چي دهيوادونو دخپل منځي حقوقو پروفيسور دي ، دقانون څخه داډول تيرۍ يودپام وړ پرابلم زيږونکۍ عمل ګڼي چي هيڅکله هم په پارلمان کښي منظم بحث ندي ور باندي شوي .په افغانستان کښي موږ څه کوو ؟ ايا دطالبانو ، القاعدي او يا داولسي وګړو دپراخو پرګنو سره په جګره اخته يو ؟ داهغه جګړه ده چي زيات ق� �بانيان ئي ملکي وګړي دي . ځکه نوداسوال پدي ارزي چي پوره غور ورباندي وشي . هغه قوانين چي پخپله ئي ټاکو ، بايد هيڅکله ئي هم تر پښو لاندي نکړو . د (پټ جنګ) پنامه جوړشوي مستند فلم په افغانستان کي دجنګ نامشروعيت په ډاګه کوي ځکه چي هلته په مختلفو کچو کي دقانون څخه تيرۍ په ګوته � �ويدې . د Enhedslisten ګوند غړۍ Frank Aaen وايي چي حکومت بايد پدي هکله جواب ووايي . کله چي مو وغوښته دخارجه چارو وزير او دمحافظه کار ګوند غړې Per Stig Moller څخه پدي هکله پوښتنه وکړو ، هغه مو ونه م وند . خو په وزارت کښي چارواکو راته وويل چي دوي داندرز هنريکسن د دوکتوراتيزس ندي لوستې مګرپه افغانستان کښي ئي ټولې کړنې دهيوادونودخپل منځي حقوقو سره برابري وي او دي . ديادونې وړده چي په ډنمارک کښي دسياسي ګوندونو يو پراخ ډيره کي لکه چپ ګوند چي دقدرت واګي په لاس کي لري ، محافظه کار ګوند چي په واکم ن ائتلاف کښي شيريک دي ، سوسيال دموکرات ګوند ، راډيکال ګوند او دډنمارک دخلګو ګوند دامريکايانو په م� �رۍ د Enduring Freedom عملياتو ملاتړ وکړ .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: اقتراح (يوه پښتو، كره پښتو)

Output: يوه پښتو، كره پښتو د هرې ژبې د پرمختګ لپاره د معياري ليكدود (رسم الخط) درلودل، يو اساسي او ضروري شرط دى. د پښتو ژبې د معياري ليكدود لپاره تر اوسه پورې پښتو ټولنې (علومو اكاډمۍ) او باړه ګلۍ ځينې پرېكړې كړې دي، خو دغه پرېكړې له يوې خوا بېخي لږې او له بلې خوا د ځينو ژبپوهانو او ليكوالانو له نظره ځينې يې ناسمې دي او له سره غور غواړي. دغه ډول د نويو لغتونو د جوړولو په برخه كې هم خپلسري ډېره شوې ده. (ميوند كلتوري ټولنه_ كندهار) غواړي چې د پښتو ژبې د معياري ليكدود لپاره يو سيمينار جوړ كړي، چې د كوزې او برې پښتونخوا ليكوالان او ژبپوهان برخه په كې ولري. خو لومړى بايد د ليكدود دغه اختلافي صورتونه راټول او بيا سيمينار ته وړاندې شي. موږ د پښتو ژبې له ټولو ژبپوهانو او ليكوالو څخه هيله كوو، چې په دې كار كې زموږ ملا وتړي. دوى كولاى شي چې موږته يوازې دغه اختلافي صورتونه راولېږي او يا د علمي دلايلو په وړاندې كولو سره يوه كره بڼه يې هم په نښه كړي. كېداى شي دغه بڼه په نښه كول يې پر بېلابېلو علمي پرنسيپونو ولاړ وي، لكه: لرغونوالى او قدامت_ اختصار يا لنډون_ اسانوالى او فصاحت_ دودوالى يا عاموالى_ توپير اونه التباس_ اهنګوالى او بلاغت_ څرګندوالى او د افادې ځواك_ د ويونكو ډېروالى او داسې نور... دغه ډول نوي جوړ شوي لغتونه اويا د يوه پردي لغت په اړه، چې بايد په پښتو كې څه ډول معادل ورته ولرو، هم خپل وړانديز راولېږئ. پر دې سربېره، كه د سيمينار د اجنډا او يا طرزالعمل په باب كوم وړانديز لرئ، نو هم يې زموږ څخه مه سپموئ. موږ به ستاسې وړانديزونو ته سترګې پر لار يو. زموږ پتې دا دي: كابل: G. P. O Box # 5898 كوټه: G. P. O Box # 533 پېښور: U. P. O Box # 704 برېښناليك: maiwandnet@yahoo.com ګرځنده ټليفون: 0093 (0) 70 21 16 96


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: ميخونه

Output: ميخونهپه ځيګر وهي ميخونهپه ټټر وهي ميخونهدا په دې چې ته پښتون يېستا په سر وهي ميخونهپه بنديانو، اسيرانوكله نروهي ميخونهڅه د ظلم انتها دهپه بشر وهي ميخونهچا عيسى په صليب كړىپرې ژر، ژر وهي ميخونهد پردي كپس مرغۍ ديپه وزر وهي ميخونهستا د پاكو وينو رنګ بهپه مجمر وهي ميخونهتش حسين، حسين (رض) نعرې كړيخو شمر وهي ميخونهمشعل دوى ته بد شګون كېپه خپل ور وهي ميخونه د 1373 اوړى، شاه شهيد-كابل


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: مصركښې پيښه ګڼ كسان بې دركه

Output: د مصرپه دريايې نيل كښې كشتۍ ډوبيدو له امله ګڼ كسان بې دركه شويدى يوعربى ټى وى راپور ترمخه پيښه دمصرجنوبى بينى سوئف ښاردريامنځ كښې رامنځته شويده دپيښې اطلاع نه پس په سمدستې توګه امدادى كاروائۍ شروع كړې شويدى


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: په عراق کې د کورنۍ جګړې اندېښنه

Output: د عربي اتحاديې عمومي منشي عمرو موسي ګواښ څرګند کړی دی چې د عراق وضعه د چاودني و حالت ته د عربي اتحاديې عمومي منشي عمرو موسي ګواښ څرګند کړی دی چې د عراق وضعه د چاودني و حالت ته رسېدلې او هرګړی د کورنۍ جګړې د بلېدو احتمال ليدل کيږي . عربي اتحاديې د شنبې په ورځ په خپله يوې بيانيه کې زياته کړېده چې په اوسنۍ کړکېچنه وضعه کې نه ښايې چې د عراق ملت دي يواځي پرېښودل سي دا ځکه چې د جاري وضعي دوام و اختلافونو ته لمن وهي اوددې هېواد په ړنګېدو به ختمه سي . عمرو موسی د عراق د پرمختياوو په هکله د يوه شفاف او رغنده موضع پر نيولوباندي ټينګار کړی او زياته کړې يې ده چې د عراق اساسي قانون چې د اکتوبر پر پنځلسمه نېټه و ټولپوښتنو ته وړاندي کيږي په يوازي توګه به ونسي کړاې چې د عراق د ستونزو دحل وفصل تضمين وکړي . په دې بيانيه کې راغلي دي چې د عربي اتحاديې يو هيئت د دې اتحاديې د مرستيال احمد بن حلي په مشرۍ و بغداد ته د عمر موسی د سفر د ترتيباتو د نيولو په خاطر و عراق ته روان سوی دی . دغه هيئت به د ځينو عراقي مسئولينو او د سياسي ځواکونو، ګوندونو او ديني مراجعو سره کتنه و کړي . عربي اتحاديه زيار باسي چې دداسي خبرو اترو دلاري، دملي پخلايني و کنګرې ته د عراق د ټولو سياسي ګروپونو داستازو و ګډون ته ﻻره هواره کړي .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: په ولسواليوکې به د پوهنې د دفاع شوراګانې جوړې شي

Output: دافغانستان د پوهنې وزير نورمحمد قرقين وايي چې په روان تعليمى کال کې به په ولسواليو کې د ښوونځيو ،ښوونکو او زده کونکو دخونديتوب په موخه د معارف د دفاع شوراګانې جوړې کړي . ده دا هم وويل چې په روان کال کې به ٢٠٠ نوى ښوونځي جوړکړي، د وزير په وينا تير کال دوى ١١٠٠ ښوونځي د هېواد په مختلفو سيمو کې جوړ او يا رغاولي دي. ده دا خبرې پر داسې مهال کولې چې پر نوې کابينه کې يې پر ځاى دکليو او پراختيا وزير حنيف اتمر د افغان ولسمشر له خواټاکل شوى دى . همداشان تير کال ٤٣ ښوونځي تر بريدونو لاندې راغلي اود لس زرو ښونځيو څخه يوازې ٣ زره ښوونځي ودانۍ لري .طالب اورپکې ادعا کوي چې په ښوونځيو کې دينى او مذهبى زده کړو ته ځاى نه دى ورکړ شوى ،مګر د پوهنې وزارت مرستيال پتمن داخبره نه منې .سږ کال ٩٠٠ زرو زده کونکو د زده کړې په موخه خپل نومونه ثبت کړى چې په دې توګه د پتمن په خبره په روان کال کې د زده کونکو ټول ټال شميره ٦ ميليون زده کونکو ته رسيدلې ده .اوس مهال ١٨٠ زره ښوونکى چې نيمايي غير مسلکي دي د زده کړې چاري پر مخ بيايې چې د ٤٠ تنو زده کونکو له پاره يوازې يو ښوونکى رسيږي .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: په کابل کې يوه ډله غله نيول شوى دى .

Output: د کابل ولايت د امنيې قوماندانۍ د جنايي جرمونو سره دمبارزې مشر په ډاګه کړې چې وړمه شپه يې د يوې وسله والې نيښتې په ترځ کې د يوې ډلې غلو څلور تنه کسان نيولې دي . دى وايې دغه ډلې د لړم په څلورمه نېټه د کابل د نوې ښار په سيمه کې د يوه خصوصي شرکت له کارکونکى څخه ١٥٥ زره ډالره غلا کړى و. دغه ډله د پوليسو تر تعقيب لاندې وه .د ډلې يو کس په تيښته بريالى شوى دى . دغه ډلې د پوليسو دريشۍ اغوستې وې او وسلې يې درلودې . يو څه موده وړاندې د يو بل افغان سوداګر څخه هم د کابل په نوې ښار کې په رڼا ورځ ١٣٣ زره ډالر په ورته توګه د وسله والو کسانو له خوا چې پوليسى جامې يې اغوستې وې لوټ شوى و .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د مصر په چادنو کې ٢٢ تنه مړه او ١٥٠ ټپيان شوي

Output: د مصر دسيلانيانو په(دهب )ښار کې د ٣ پرله پسې چاودنو له کبله ٢٢ تنه مړه او لږترلږ ١٥٠ تنه نور ټپيان شوي دي . دمصر ولسمشر ددغو چاودنو سخته غندنه کړې ده او دا يې يو ترهګرى عمل بللى دى . د امريکا ولسمشر هم ددغو چاودنو غندنه کړې او دا يې د بېګناه خلکو په وړاندې يو نه بخښونکى عمل بللى دى . مصر د اسرائيلو سره خپله پوله تړلې تر څووکولاى شي د عاملينو د تېښتې مخه نيسي .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: دافغانستان په هکله دناټوددفاع وزيرانوناسته جوړيږي

Output: ټاکل شوې ده ، دافغانستان د ثبات د ټينګشت او امنيتى لارو چارو اودندو په اړوندد ناټو د دفاع د وزيرانو ناسته د پنجشنبې په ورځ په بروکسل کې جوړه شي . دغه ناستې ته به د افغانستان ددفاع وزير ستر جنرال عبدالرحيم وردک او د امريکا ددفاع وزير هم ورشي . د ناټو د دفاع د وزيرانو ناسته په داسې مهال کې جوړيږي چې افغانستان کې په بهرنيو او دولتى ځواکونو د مخالفو جنګيا� �يو بريدونه ډير شوي او د هېواد دننه او بهر د سولې او ثبات په هکله يو لړ انديښنې مخ په زياتيدو دي .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د کرزي او اوباما ټلیفوني خبري( رپوټ)

Output: اوباما 'ژمنه وکړه چی د افغانستان سره به خپلی مرستی زیاتی کړی' د افغانستان جمهور ریس حامد کرزی وایی چی د امریکا منتخب جمهور ریس براک اوباما ژمنه کړی چی د تروریزم پرخلاف به په افغانستان او سیمه کی مبارزه وکړی. د ښاغلی کرزی د دفتر مامورین وایی چی ښاغلی اوباما د شنبی په ماښام په ټلیفونی خبرو کی ژمنه وکړه چی د افغانستان سره به خپلی مرستی زیاتی کړی. د امریکا د دفاع وزیر رابرت گیتس د جمعی په ورځ وویل چی امریکا غواړی افغانستان ته په راتلونکی کال کی لږ تر لږه څلور نوری لیواوی ولیږی. افغان چارواکی وایی چی نوری اضافی قواووی به د پاکستان سره په سرحدی سیم ه کی ځای په ځای شی چی ملک ته د یاغیانو د داخلیدو مخه ونیسی. د افغانستان د بهرنیو چارو وزیر رنگین دادفر سپنتا وایی د نورو اضافی قواوو داخلید ل به یواځی په هغه صورت کی ومنل شی که دوی د افغانی قواوو سره یوځای کار وکړی چی د طالبانو نه اشغال شوی ځایونه بیرته ونیسی. بل پلو، ددې نه وروسته چی د افغانستان جمهور رئیس ح امد کرزی د امریکا نه د لا زیات شمیر د عسکرو غوښتنه وکړه نن د اییتلاف د قواو ویاند ددفاع په وزارت کی د یوه خبري کنفرانس په ترڅ کی وویل چی ټول هغه بهرني عسکر چی افغانستان ته استول کیږی باید د حکومت سره په همغږی او د اړتیاو په نظر کی نیولو سره خپله دنده تر سره کړي. کرنیل گریگ جولین د اییتلاف د ځواکونو ویاند د ام� �یکایی عسکرو د دری زروه کسیزی لوا د را رسیدو خبر ورکړ چی ټاکل شوی د افغانستان په جنوبی سرحدی سیمو کی به ځاې په ځای شي. په همدی وخت کی د دفاع د وزارت ویاند جنرال اعظیمي وویل مرستندوی هیوادونه باید د افغانستان د هوایی قواو په غښتلی کولو کی هم چې د زیاتو ستونزو سره مخ دی هم زیار اوباسي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د بخارست غونډه نن پيليري

Output: د ناټو تړون د 26 غړو هيوادونو مشران به د دې غونډي اصلي گډون وال وي . د کوسوو ولسمشر او افغان جمهور ريس حامد کرزی او د گڼ شمير نړيوالو موسسو او په خاصه بيا هغو ادارو استازي به هم د بخارست د غونډي گډون وال وي چې له افغانستان سره مرستي کوي .د تړون وياند جيمز اپاتورای تيره شپه بينواويب پاڼي ته وویل چې دا غونډه به د ناټو تړون له جوړښت را پدې خوا د خپلو گډون والو له اړخه تر ټولو لويه هغه وي .په دې دری ورځنۍ غونډه کې به د شمالي اتلانتيک د تړون د شورا غړي(NAC), ،داروپا اتلانتيک م� �گرتيا شورا(EAPC), ،د ناتو روسيې(NRC) او ناټو اوکراين (NUC).شورگانو خاص استازي هم جلا جلا ليده کاته وکړي .د پنج� �نبی د ورځي په ماښام به د ناټو تړون د غړو هیوادونو مشران گډ ماښامنی ولري .اټکل کيږي چې د غونډې په لومړۍ ورځ په کوسوو او افغانستان کې د ناټو د ماموريت په برياليتوبونو،چلينجونو او ستونزو خبري اتري وشي .د تړون ویاندوويل چې دا ځل به د ناتو تړون د مشرانو په غونډه کی په افغانستان کې يوازي د افغانستان د لانجي د حل په برخه کی په پوځي لار نه بلکه د هغې تر څنگ به په سياسي ډيالوگ هم تاوده بحثونه وشي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: په اندړو کې د پولیسو یوچارواکی وژل شوی

Output: د غزني ولایت په اندړو ولسوالۍ کې ددغه ولایت د پولیسو یو تن چارواکی ووژل شو. د غزني د امنیه قوماندان سرجنګ په وینا، دغه چارواکی له دندې نه د کور په لور روان و، چې د ناپېژاندو وسله والو د ډزو نښه وګرځېد. سرجنګ وایي چارواکي د غزني په روغتون کې ساه ورکړه. څو ورځې مخکې په اندړو کې ددغه ولایت پخوانی والي قاري بابا هم ووژل شو.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: دملي سرود دځنډيدو په خلاف غونډه جوړه سوه

Output: غوث الدين فروتن - كندهار نن سه شنبه د زمري دمياشتي ۱۱ چي د اګست د مياشتي د ۲ نيټي سره سمون لري ، دكندهار د كلتوري ټولنو ، ليكوالو ،شاعرانو او دنظر دخاوندانو په ګډون د مازديګر پر پنځوبجو په افغان مطبوعاتي او فرهنګي مركز ايينه كي د ملي سرود دځنډيدو په خلاف غونډه جوړه سوه . دغونډي ګډونكوونكو هر يوه په وار سره خبرې وكړې او زياته يې كړه چې ملي سرود چې يوه ملي مسئله ده په لوى لاس له پامه غورځول كېږي . د اساسي قانون مطابق ملي سرود بايد اوس جوړ او تكميل شوى واى ولې په دې برسېره ورته هيڅ پاملرنه نه كېږي. دوى وويل چې د ملي سرود د تصويب د كميټې لخوا چې كوم شعر د ملي سرود لپاره انتخاب شوى او منل شوى وو ولې لغوه كړاى شو او همدارنګه د ملي سرود د جوړېدو د اوسني ځنډ لاملونه بايد په ګوته شي، د اطلاعات او كلتور وزارت او د ملي سرود د تصويب كميټه بايد په دې اړه ملت ته ځواب وركړي او څرګنده كړي چې هغه كوم لاملونه دي چې د ملي سرود د تصويب د كميټې لخوا منل شوى شعر يې لغوه او له هغه وروسته ېې د هيواد ملي سرود له اوسني ځنډ سره مخ كړى. په پاى كې پرېكړه وشوه چې په دې اړه به په راتلونكې كې د يوې لويې غونډې په ترڅ كې دا مسئله وڅېړل شي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: محمدمحقق او سیدنورالله له حامد کرزي څخه ملاتړ اعلام کړ

Output: میرویس جلالزی د حزب وحدت مردم افغانستان مشر محمدمحقق او د جنرال دوستم د جنبش ډلي استازي سیدنوارلله په یوه غونډه کې په راتلونکو ولسمشریزو ټاکنو کې له حامد کرزي څخه خپل ملاتړ څرګند کړ. محمد محقق وویل چې دوي له حامد کرزي سره تر تودو بحثونو وروسته پریکړه وکړه چې له نوموړي څخه به په ټاکنو کې ملاتړ کوي او خپلو پلویانو څخه به غواړي چې کرزي ته رایې ورکړي.محمد محقق او سید نورالله چې د ملي ټلوالې عمده غړي بلل کیدل د ټلوالي له پاشل کیدو وروسته له کرزي سره ملګري شول او دغه کار یې د ځان په ګټه وبلل .


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: طلوع ټلويزيون په کلکه و ګواښل شو .

Output: د اطلاعاتو او کلتور وزارت د يوې م طبوعاتي اعلاميې په ترڅ کې د رسنيو د شکايتونو او د سرغړونو د کميسيون د پرېکړې په بنسټ ويلي:د رسنيو د � �کايتونو او د سرغړونو د څيړنې د کميسيون د ١٣٨٦ کال د تلې د مياشتې د ٢٤ نيټې د سه شنبې د ورځې د پريکړې او زموږ له يو شمير هيوادوالو څخه د رارسيدلو شکايتونو له مخې د بهرنۍ سندرغاړې شکيرا کنسرت چې تيره شپه له طلوع تلويزيون څخه خپور شو د اساسي قانون او د رسنيو د قانون د حکمونو پر خلاف بلل کيږي.د رسنيو د سرغړونو او د شکايتونو د څيړنې کميسيون په خپلې پريکړه کې د طلوع ټلويزيون ته سپارښتنه کوي چې په راتلونکي کې له دغه شان سرغړونو څخه ډ� �ه وکړي چې د عدلي تعقيب لاندې را نه شي.د اطلاعاتو او فرهنگ وزارت د رسنيو د اخلاقي او ټولنيز مسووليت له اصل سره جوخت د مطبوعاتو د ازادۍ د اصل په بيا يادونې سره دغه خپرونې چې د افغانستان د خلکو د معتقداتو پرخلاف دي په کلکه غندي او له ټولو نشراتي ارگانونو څخه غوښتنه کوي چې د دغه شان مبتذلو محتوياتو په خپرولو سره د افغانستان د ځوريدلو خلکو احساسات ژوبل نه کړي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د فراه نوی ښاروال ته کورودانی وویل شو

Output: دفراه د ولایت له نوی ښاروال څخه مننه کوم دفراه د ولایت له نوی ښاروال ښاغلی عبدالرحیم (اسحاقزاهی) څخه د ده د نه ستړی کیدونکی خدمت کولو مننه کوم ٠ هغه ځکه چی د کومی ورځی څخه چی د ښاروالی د ریاست دنده ورسپارل شوی ده د فراه په و� �ایت کښی یو نوی بدلون تر سترگو کیږی ٠ هغه دا چی ټوله ورځ په دا تودوخه هوا کښی د گلانو په کښینولو بوخت دی او د ښار د پارکونو داونو ساتلوته خاصه پاملرنه کړیده او د ښاروالی د هر په دنده گمارل شوی وگړی سره په گرمه هوا کښی خپله گډون لری ٠ او بل داچی د ښار اوسیدونکی ډیرتری خوشحاله معلومیږی ٠ زه هغه بله ورځ دفراه د ښار دشهیدانو له فلکې سره نیږدی په دوهم منزل کښی د یوه دوکان ومخ ته گوښه ناست وم چی ښاروال صاحب د یوه موټرنه راکښته شو او د فلکې په گلدانیو کښی یی د گلانو په کښینولو پیل وکړی .نو د ده ددوم� �ه زیارکښی په لیدلوسره ډیر خوشحاله شوم چی دهغی خوشحالی څرگنده و نه نشم کولای ٠په اخره کښی د لوی او مهربانه خدای (ج) له لوری دده لا نور بریالیتوب غواړم ٠ په زیاته مینه :محمدنعیم رحیمی � �یواني


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: په تايلينډ كې ددو پوليسو په كډون لس تنه وژل شوي

Output: هاند په تايلينډ كې شكمنو ترهكرو دجلاجلا پيښو په ترڅ كې ددو پوليسو په كډون لس تنه وژلي دي پوليسو دچهارشنبې په ورځ اعلام وكړ دنوموړهيواد دوه تنه سرحدي سرتيري په پتوني سيمه كي هغه مهال ووژل شول كله چې دوسله والو ياغيانو تربريد لاندې راغلل همدارنګه ديوې بلي بمي چاودنې په پايله كې دوه سرتيري سخت ټپيان شول پاتې نور ټول وژل شوي كسان دبيلا بيلو چاودنو او بريدونو په پايلو كې له منځه تللي دي چې دپوليسو په وينا ډيرى وژل شوي كسان ملكي وګړي دي پوليس وايي په وژل شويو كسانو كې يو ۴۸ څلويښت كلن سپين ږيري هم شامل دى


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: په افغانستان کې دپښتنوزوال (اخري برخه ـ پرلپسې لړۍ)

Output: ددې لیکني ( لومړی برخه) (دوهمه برخه ) (دریمه ب� �خه )(څلورمه برخه) (پنځمه برخه )دلته ولوولئ مګر د لږکيو تر ټولو هميشنی شکايت دا دی چې پشتنو په تير وخت کې د حکومت په سترو مقامونو باندې تقريبا انحصار درلودلی. خو بيا هم يو وروستۍ څيړنه دا په ډاګه کوي، چې د زاړه نظام په بهير کې (تر ۱۹۶۳ د مخه) د پښتنو، تاجکو، سيدانو او نورو توکميزو ډلو � �مير په افغانستان کې په ترتيب سره د سياسي وتليو اشخاصو د ډلې ۵۷،۹ ٪، ۲۹ ٪، ۶ ٪ او ۴ ٪ وو. د اساسي قانون په � �سيزه کې (۱۹۶۴- ۱۹۷۳)، دغه جوړښت په ۱،۵۶ ٪ پښتنو، ۳۳ تاجکو، ۳.۳ سيدانو او ۵.۵ نورو سني ډلو بدل شو ([22]). پښتنو او تاجکانو دواړو تر خپلې اندازې زيات استازي دلودل، مګر په يوه ټيټه کچه. د سيدانو تر کچې زيات استازيتوب زياتره جدي و، او په عمومي توګه د شيعه ګانو او په خاص ډول د هزاره ګانو استازيتوب په جدي توګه تر کچې لږ و. شيعه ګان د نفوسو کابو ۱۵ ٪ جوړوي، مګر هغوي د زاړه نظام او د اساسي قانون په دورو کې په ترتيب سره د سياسي وتليو اشخاصو تقريبا ۱.۸ ٪ او ۲.۲ ٪ جوړل. په دې توګه له شيعه ګانو او په ځانګړی ډول له هزاره ګانو پرته، د نورو لږکيو د سياسي توپير ادعا په شواهدو نه ده ولاړه. په حقيقت کې د اساسي قانون په دوران کې، په داسې حال کې چې د پښتنو تر اندازي زيات استازيتوب په وتليو سياسي موقفونو کې زوال وموند، د تاجکو تر اندازې زيات استازيتوب ۳ ٪ زيات شو.افغانان بايد تاريخي بې عدالتۍ له موجودو يا اوسنيو نا برابريو سره غلطې نه کړي. په تاريخي لحاظ نه يوازې دا چې د توکميزو لږکيو په وړاندې توپيرو بلکې نادر انی پښتانه او په خاص ډول غلزيان هم د توپير او تبعيض � �ربانيان وو. لاکن د دوهمې نړيوالې جګړې راهيسې او په تيره بيا له ۱۹۶۳ څخه بيا د ۱۹۷۸ تر سوسيالستي انقلاب پورې په افغانستان کې بيلا بيلو حکومتونو ډير هاند او هڅه کوله چې د ټولو افغاني وطنوالو د برابرۍ پر اساس يوه ملي ټولنه رامنځ ته کړي. البته قانوني برابرتيا په ټولنه کې برابری نه تضمينوي او د ټولنيز عدالت يو لا زيات عملي ګام اخيستل به دا وي چې د برابرۍ موقع ورکولو تګلاره تعقيب کړی شي. افغانان دې ته اړتيا لري چې تر قانون لاندې او د سرچينو په ويش کې د برابرۍ موقع درلودلو پر بنسټ يوه ملي ټولنه جوړه کړي. لږکيان چې د عدالت غوښتونکي دي، بايد د قانوني نا برابرتياو مثالونه او د ټولو لپاره د برابرۍ زمينې په وړاندې خنډونه تشخيص او په ګوته کړي. د پښتنو خوا بدون د دولت د هويت پيژندلو په اړوند د لږکيو له انګيرنې او طرز تلفي څخه سرچينه نيسي. پښتانه باور لري چې دوي د افغانستان اکثريت وګړي دي او دا چې د افغانستان دولت پښتنو جوړ کړی او دا چې افغانستان په نړۍ کې يوازينې پښتون دولت دی، او دا چې لږکۍ بايد د دولت افغاني کرکتر ومني. هيڅ يو اتنيکي اقليت يا لږکي نه شي کو� �اي چې د ايران فارسي کرکتر، د ترکيې ترکي کرکتر، د تاجکستان تاجيکي کرکتر او د ازبکستان ازبکي کرکتر تر پوښتنې لاندې راولي. پښتانه ادعا کوي چې همداسې بايد د افغانستان لپاره هم وي. پښتانه په دې عقيده دي چې له توکميزو � �ږکيو سره په اړيکو کې دوي په سيمه کې تر نورو ډير زغم لري، ځکه چې دا نور خلک په خپلو هيوادونو کې د خپلې ژبې بر � �اسي غواړي او تحميلوي يې. که څه هم ځينې پښتانه عقيده لري، چې پښتو بايد په افغانستان کې ورته دريځ ولري، د هغوي يو زيات شمير همدارنګه حاضر دي چې دری ژبه د يوې رسمي ژبې په توګه ومني، په دې شرط چې پښتو ته يو سيمبوليک ډول ترجيح ورکړل شي. لاکن کله چې پښتانه د پښتو د برلاسۍ او د دولت د افغاني کرکتر غوښتنه کوي، هغوي په فاشيزم او د � �ږکيو په تر فشار لاندې نيولو تورن کيږي. هغوي احساس کوي چې د لږکيو غوښتنې د يو فدرالي جوړښت يوه پټه هڅه ده چې د هيواد افغاني هويت ورک کړي او توکميز بيلوالی ته وده ورکړي. که چيرې د فدراليزم لپاره انګيزه په ولايتي م وضوعګانو کې د سيمه ييزو او محلي پريکړه کولو بهترول وای، امکان لري چې پښتنو به دا منلې وه، خو که چيرې هدف د � �ږکيو هويت پيژندنه پياوړی کول او د دولت د افغاني کرکتر کمزوری کول وي، د فدراليزم په وړاندې د پښتنو حساسيت د فهم وړ دی ([23]). که څه هم په دا تير کال کې د توکميزې لانجې شدت تر ډيرې اندازې کم شوی دی، توکميزې اړيکې لا هم ستونزمنې دي او يو تر جګړی را وروسته افغانستان بايد د دغې ستونزې د حل لپاره کار وکړي، ترڅو چې د قانوني براب� �تيا او د ټولو وطنوالو لپاره د برابری موقع او د هيواد او د وخت د افغاني هويت له موضوعګانو سره په پرانستې فضا کې چلند و نه شي او د قناعت وړ بڼې سره حل نه شي. سياسي ثبات به د افغانانو لپاره يو خيالي ارزو پاتې وي. پای لمن لیکونه-------------------------------------------------------------------------------- [1] وګ، روبين بارنټ \سياسي ممتازان په افغانستان کې: رنټاير (Rentier) دولت جوړول، رنټاير دولت له منځه وړل\، د د منځني ختيځ د څيړنو نړيوال ژورنال (په انګريزي) (فبروري ۱۹۹۲)، م ۷۷- ۹۹.[2] وګ. ايدن نبي \په افغان + شوروي اړيکو کې د ژبې لامل\ ايشين سروي، مارچ � �۹۸۰ م- ۵۶- ۲۳۷.[3] وګ بساوری پ بها تاچاريا د شوروی مليتي پاليسي په افغانستان کې ايشين افيزر، جون ۱۹۸۴ م. ۳۷- ۱۲۵.[4] د پښتنو د برلاسي سره د لږکيو مخالفت لپاره وګوري د ۱۹۹۲ د جون په ۴ په مزار شريف کې د افغانستان د ملي اسلامي جنبش لومړنۍ غونډې ته د جنرال عبدالرشيد دوستم وينا، د قوماندان احمدشاه مسعود مرکه د (دورنمای افغانستان از ديدګاه مسعود: د مسعود مرکې (په افغانستان و مطبوعات جهان کې) د اګست ۱۹۹۳، ۱- ۱۰ مخونه، همدارنګه ايکانوميست، اپريل ۱۱، ۱۹۹۳، ۳۶م، او د می ۳۰، ۱۹۹۳، ۴۰م. فار ايسترن ايکانوميک ريويو FEER، جهنواي ۱۶، ۱۹۹۲، ۲۱- ۲۲ مخونه، فبروري ۱۸، ۱۹۹۳، ۲۳م، او مارچ ۱۸، ۱۹۹۳، ۲۲م.[5] د افغانستان د بهرنيو چارو د وزارت له يوه لوړ پوړې چارواکی سره مرکه چې نه يې غوښتل نوم يې څرګند کړای شي[6] کرسچين ساينس مانيتو او لاس انجلس ټايمز د ۱۹۹۲ له د اپريل له ۱۷- ۲۷ پورې بيلا بيلې ګڼې. په افغاني رسنيو کې د پښتنو پر ضد او د هغوي د زوال په هکله توطئو لپاره وګ. \مصاحبه چار شخصيت سياسي\ او (نجيب چطور سقوط کرد) په \مجاهد ولس\ کې (اوسلو)، اپريل- مۍ ۱۹۹۲. همدارنګه همدلته نور مضامين د ۱۹۹۲ جون او می-جون ۱۹۹۳.[7] وګ حسن کاکړ، ؛د دسيسو، لڼد پاري او نفرت سياست؛، مجاهد ولس (همدارنګه نومبر- دسمبر ۱۹۹۲م او ۳؛ بارنت روبين، ؛ له سړې جګړې وروسته د دولت تجزيه: د نړيوالې منازعې د حل ناکامي په افغانستان کې، د نړيوالو چارو ژورنال، ژمی ۱۹۹۳م م ۸۷- ۴۸۶، FEER، اپريل ۱۲، ۱۹۹۲م. [8] FEER، اپريل۱۲، ۱۹۹۲، ۱۸ م[9] د حکمتيار اسلامي حزب په يوازې سر د افغانستان له مقاومت (جهاد- ژ) سره د ټولې بهرنۍ پوځي او مالي مرستې تر ټولو زياته برخه تر لاسه کوله. وګ Vaughn Forrest او يوسف بودانسکی، د باور يوه پوښتنه؛ د متحده ايالاتو د کانګرس د استازيو د څيړنې کميټې، کاري ځواک د ترهګرۍ او نادوديزې جګړې په باره کې، مارچ ۱۹۹۰، په تيره بيام م ۱۵- ۱۶[10] وګ، روبين، ؛له جګړې را وروسته تجزيه؛ م. ۴۸۱؛ فورست او بودانسکي، ؛د باور يوه پوښتنه؛ م م. ۱- ۱۹؛ او FEER، جنوري ۲۳- ۱۹۹۲، م ۲۲. د رباني رژيم د غير مستقيم ملاتړ لپاره، وګ لارنس ای ګرينټر، ؛متحده ايالتونه او د سهيلي اسيا: نوې ننګونې، ايشين؛ افيرز، اوړی۱۹۹۳. م م. ۱۹- ۱۰۱.[11] رسول بخش رئيس (افغانستان او سيمه ييز ځواکونه)، ايشين سروی، سپتمبر۱۹۹۳ م م ۲۲- ۹۰۵.[12] د سيمه ييزو علاقه منديو لپاره وګ. انور الحق احدي، ؛د سيم ه ييزو ځواکونو بدليدونکی علاقه مندي او د افغاني شخړو حل؛ ايشين افيرز سروي، اوړی ۱۹۹۴، م م ۱۵- ۸۰.[13] وګ FEER، دستمبر ۲۴. ۱۹۹۲ م ۱۸[14] نيويارک ټايمز، جنوري ۱۷. ۱۹۹۳، م. ا؛FEER، اکتوبر ۳۱، ۱۹۹۱، م. ۱۱ او فبروري ۱۸، � �۹۹۳، م ۲۳[15] ؛د افغانستان لپاره د فدرالۍ سيستم طرحه عملي ده؟؛، خپلواکي نمبر ۳ (پيښور)، جون- جولای ۱۹۹۲، م م. ۵۵- ۵[16] نيويارک ټايمز، اګست ۳۱، ۱۹۹۲ او په ايران کې د افغان کډوالو وضعه، وفا (پيښور)، جولای ۲۷، ۱۹۹� �، م .[17] نيويارک ټايمز، مارچ ۲۸، ۱۹۹۳ م ۱۱۴، او اپريل ۲۵، ۱۹۹۳ م ۱۷۵[18] لاری پی. ګوډسن ؛د افغانستان د � �اتلونکی دولت لپاره سناريوګانې؛، په کلنۍ غونډه کې لوستل شوې رساله، د منځني ختيځ د څيړنو ټولنه، ريسرچ ټرايګل پارک نيويارک، ان. وي، نومبر ۱۹۹۳؛ او ؛هيروين او افغانستان؛، ديپلومات (پيښور) اپريل ۱۹۹۴، م م ۶۱- ۶۳[19] م ارک سليونيسکي، ( افغانستان: د يوه توکم نابودي و زوال؛ اوربيس وينر، ۱۹۸۹، م م ۳۹- ۵۶. ځينې پوهانو استدلال کړی دی، څرنګه چې په پاکستان، ايران او لويديځ کې د تر پنځه ميليونه کډوالو خورا لوي اکثريت پښتانه دي، پښتنو په افغانستان کې د ډيری (اکثريت) موقف له لاسه ورکړی دی. په پايله کې هغوي د دغه ديموګرافيک بدلون پر بنسټ د توکميزو ډلو تر منځ د نويو اړيکو خيال کوي، خو که چيرې دغه کډوال بيرته راستانه شول، نو دغه استدلال به ناسم وي، وګ چا� �ډنيويل Post-Soviet Afghanistan- افغانستان تر شورويانو وروسته: د لږکيو دريځ؛ د ايشين سروي، نومبر ۱۹۸۹ م م. ۱۰۹۰- ۱، ۱� �۸[20] لويز دوپري، افغانستان (پرنسټن، ن ج، پرنستن يونيورستي پريس، ۱۹۷۳)، م ۱۴۷[21] م ظريف شهراني ؛سريزه: مارکستي انقلاب او اسلامي مقاومت په افغانستان کې؛ په ؛ م ظريف شهراني او رايرت ال. کانفلد، اديتوران، انقلاب او بغاوت په افغانستان کې: يو انتراپالوجيکي نقطه نظر (برکلی، کليفورنيا: د نړيوالو څيړنو انستيتوت، د کليفو� �نيا پوهنتون، ۱۹۸۴)، م م ۱۸- ۱۹[22] روبين \سياسي نامتو کسان\ ، م م ۷۷- ۹۹[23] د فدراليزم د ليد لپاره، وګ، افغانستان ؛ ايا فدراليزم عملي دی؟ م م. ۵۵- ۵۶ پایان


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: فریاد

Output: بې واکه دي موجونه څوک پښتون راوستی نه شی نــا پـوهـه رواجــونـــه څــه بــدلــون راوسـتی نــه شـې قسمت له غمه ژاړې جام نسکور د میـخـانـی شو ســبـا تــه میلمستیـا هم د پرون راوستی نه شې ګـیـلـه د وخــت پکار ده هــم فــریــاد د ملــغــلــرو ليلا په خپلو اوښکو چې مجنون راوستی نه شې د حسن شوګیری د لمر سپوږمۍ مـدار کې ګرځـی دا تیری ورځې شپې چې د ژوندون راوستی نـه شې زړښــت ئـــې ارمــانی تــاج په سـر هم د ځوانۍ دی لرغونې لیونتوب بـانــدې پــاڅــون راوستی نه شې سالـو لانـدې راګورې نسیم ستوریه څه به جوړ کړې فـریــاد د انـتـظار بــانــدې ســمـون راوستی نه شې


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: فرانسه: اوس له افغانستان څخه د وتلو وخت ندی

Output: میرویس جلالزی د فرانسې ولسمشر نیکولای سرکوزي ویلي چې دمګړۍ له افغانستان څخه د بهرنیو سرتیرو وتلو ته شرایط اماده ندي او په دغه حساس حالت کې باید افغانان یوازي پرېنښودل شي. نوموړي دغه څرګندوني د فرانسوي سیاستوالو او پوځي قوماندانانو یوې غونډي ته وکړي. نوموړي وویل چې نړیوال او فرانسه باید تر هغه په افغانستان کې ماموریت ته دوام ورکړي تر څو دغه هیواد په خپلو پښو ودریږي او امنیتي ځواکونه یې د ټولو اوسینو چارو د پر مخ بیولو جوګه شي. سرکوزي وویل چې دی به د لندن په کنفرانس کې هم دغه مسله له اروپایې مشرانو سره مطرح کړي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د کابل- کندهار پر لویه لاره د طالبانو اختریز پاټکونه

Output: نتکۍ وسله والو طالبانو د کندهار کابل پر لویه لاره تلونکي په سلګونو موټر تلاشي کړل. طالبانو د میدان وردګو ولایت په شیخ آباد، سالارو، درانیو او د غزني ولایت په قره باغ ولسوالۍ کې د کابل – کندهار پر عمده واټ هغه موټر وپلټل چې مسافر یې لیږدول. عیني شاهدانو او د بینوا ویب پاڼي همکار چې له کندهار څخه د کابل پر لور را روان وو وویل چې وسله والو طالبانو د اختر په دریمه ورځ په سلګونو هغه موټر درول او پکې به یې له سپرو نارینه وو څخه پوښتني کولي چې د کابل پر لور او بر عکس به روان ول. طالبانو به هغه شکمن کسان چې ورته به دولتي مامورین ښکاریدل پوښتل او د هغوي تلاشي به یې کوله چې ګواکي که چیرته ترینه دولتي پیژندپاڼي او نور اسناد تر لاسه کړي. د عیني شاهدانو پر وینا چې طالبانو ځکه دغه موټر درول چې ځیني دولتي مامورین چې خپلو سیمو ته د اختر د مراسمو د لمانځلو لپاره تللي ول د اختر په دریمه ورځ بیرته د ښارونو مرکزونو ته روان ول. د بینوا ویب پاڼي همکار وایې چې په لسګونو په موټر سایکلونو او پیک آپ موټرو کې سپرو طالبانو د دوي د سپرلۍ تونس ډوله موټر د شیخ آباد بازار ته نږدې په قیر سرک ودراوه او د ټولو ناستو سپرو کسانو څخه یې ډول ډول پوښتني وکړي. طالبانو ویلي چې دوي د دولتي مامورینو او هغو عسکرو لټون کوي چې له افغان دولت او بهرنیانو سره کار کوي. د درانیو په سیمه کې طالبانو څلور هغه افغانان له یوه ۳۰۳ ډوله موټر څخه ښکته کړل او سترګې او لاسونه یې ور وتړل چې له میدان وردګو څخه د کابل پر لور روان ول. د بینوا ویب پاڼي د همکار پر وینا چې دا نه شوه معلومه چې دغه کسان طالبانو په کوم لوري یوړل او برخلیک به یې څه ډول وي. د عیني شاهدانو د وینا له مخې چې د طالبانو د تلاشۍ عملیاتو د کابل کندهار پر لویه لاره تلونکي مسافر له ویرې او ځنډ سره مخ کړل او په سلګونو موټر د واټ په دواړو غاړو ولاړ پاتي ول. د بینوا ویب پاڼي همکارانو هڅه وکړه چې د کابل او غزني ولایت له امنیتي چارواکو سره په دې باب اړیکه ونیسي خو د هغوي ګرځنده ټلیفونونه مړه ول. د اختر په دریمه ورځ په سلګونو افغانان، ښځي، ماشومان او نارینه د کندهار، غزني، هلمند، زابل او میدان وردګو ولایت څخه د پلازمینې کابل په موخه د خپلو کورونو پر لوري را روان ول خو د طالبانو ویرې او د امنیتي چارواکو غفلت هغوي د ساعتونو ساعتونو لپاره د کابل- کندهار پر لویه لاره منتظر پاتي کړل او په ډیرځنډ او تکلیف سره خپلو کورونو ته راستانه شول.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: ميلوسوويچ په جيل کې ومړ.

Output: د يو ګوسلاويا پخوانى ٦٤ کلن ولسمشر سلوبودان ميلوسيچ د شنبې په سهار د هالند د لاهه په زندان کې ومړ .دى په ٢٠٠١ زيږديز کال کې د ملګرو ملتونو د جنګى جرمونو د نړيوالې محکمې له خوا د انسان وژنو او جنګى جرمونو په تور محکوم شوى وو.له دې وړاندې ده د زړه ناروغى درلوده . د ده ناڅاپى مړينه يو شمير شکمن سوالونه رامينځ ته کړي دي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: دجاپان دنيګاسى ښاروال ووژل شو

Output: دجاپان هيواد دنيګاساكي ښار ښاروال دناپيژاند وسله وال له لورې په ډزو ووژل شوددغه هيواد امنيتې پوليسو نن خبروركړ چې يوشيپته كلن (ايچو ايټو )دناپيژاند وسله وال تربريد ورسته په روغتون كې ساه وركړه.وژل شوى ښاروال دراتلونكې يكشنبې په ورځ دښاروالى ټولټاكنولپاره هم ځان نوماند كړى و.عيني شاهدان وايي ايټو دخپل انتخاباتې كمپاين له دفتر څخه تر وتو ورسته تربريد لاندې راغى.د نوموړي دوژنې په تور پوليسو د (ټيټسويا شيرو) په نامه يوتن شكمن كس نيولى دى چې،دپوليسو په وينا نيول شوى كس ديوې وسله والې ډّلې پورې اړه لري.دښاروال وژل دنيګاساكي ښار خلك هك پك كړي دي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: دښاغلي سرتیر په ویاړ غونډي ته پیغامونه او لیکني

Output: دغونډي په ادرس ويناوي اوپيغام ونه : ښاغلی سرتیرصاحب، گرانو وطنوالو!زما ښي هېلې اوپېرزوینې ومنۍ!محترمو حاضرینو! سرتیر صاحب زما � �ه نظره لمړی دیوه تکړه اوپر هیوادمین شاعرپه صفت، او دوهم دیو کوچی پښتون فرهنگپال انسان په حیث، دقد� �وړشخصیت دی . او په دی خاطر زه د مالمو دښار دافغانونانو فرهنگی او علمی ټولنی ته او په خاص توګه ددغی ټولنی م� �رشاغلی غمخور صاحب ته چی د دی غونډی د جوړیدو زحمت ئې پرځان منلی دی ،کورودانی وایم.سرتیرصاحب دیوکوچی پښتون بچی په صفت، دهغه لږوامکاناتو څخه چی د ده په نصیب سوی دی، خورا پرځای او معقول ګټه اخیستې ده او تر هغه ځای چی وده ته میسر و،خپلی زدکړې ئې مخې ته بیولی دی، اوپه عمل کی ئی دا ثابته کړی چی که نور خوار او سرگردانو کوچیانو ته دزکړی او تعلیم زمینه برابر سوې واي، هرو مرو د دوی له مینځ څخه نور � �یر ټکړه شاعران،لیکوالان،پوځی او سیاسی شخصیتونوبه سر راپورته کړی وای . خو متاسفانه چی د دغو بیچاره او خوارو کوچیانو په غم کی بیله مرحوم پاچااعلیحضرت امان الله خان، هیڅوک نشو چی د دوی بچیانو ته تعلیم اوسبک ورزده کړی .او د شپې داستګنځایونود برابرولو له لیاری ددوی بچیانوته د زدکړې زمینه برابرکاندی . یواځی د اعلیحضرت مرحوم پاچا امان الله خان په دوره کی، ددغو بیځای اوبیکورو خلکو دبچیانو د زدکړی په منظو� �سیارمکتوبونه چی دکوچیانوسره یوځای او بل ځای ته کوچیدل،جوړ سول اوکوچی بچیانوته سواد ورزده کاوه، ترڅو دوی خپل دینی اومذهبی مراسم په سمه توګه پرځای کاندی، او بیا نو دسواد دنعمت څخه ګټورسی ،او په دی ت� �تیب دوی په دې فکر کی شی چی دغه دټول عمر دسرگردانی څخه ځانونه خلاصی کړی.، مگر افسوس چی دغه پروگرام دهغه � �ژیم د نسکوریدو سره سم له مینځه ولاړ او بیچاره کوچی زامن بیا دبیسوادی ولمن ته ولویدل او یوازی پ� �اخ دښتونه د دوی ومخې ته پاته سول.وروسته تر پاچا امان االه خان، دظاهرشاه تر وروستیو وختونوپوري څوک دکوچیانو د زامنو دروزنی په فکرکی نسول ، منګر دظاهرشاه په وروستیو وختونوکی یو ځلی بیا دکوچی بچیانو باسواده کول ،د دولت توجه ځان ته را جلب کړه، خو عملی گامونه پردغه خوا پورته نسول او که سوی وي، غیر محسوس گامونه وو.سوال دادی چی دغه گڼه بشری کتله تر څو باید سرگردانه وی؟ او د دوی بچیان له درس او تع� �یم څخه محرومه وی؟په آخر کی د سرتیر صاحب دبری او توفیق په هیله، د ده دیوه څلوریزی په ویلوچی ډی� �عالی پیغام لری خپلو خبروته خاتمه ورکوم : م ينهمينه انس دی ،انس انسان دیچــي اســــــاس ددې جــهــان ديدنـــــړۍ دپــايــښـــت نــــــوم دی اوکـــه نــــه دا جــهـــان وران ديپای . کانديد اکادميسين محمد اعظم سیستانی، گوتنبرگ شه� �،۱۱/ ۹/ ۲۰۰۸.................................... عبدالباري جهاني زما د کلونو یار ، وهاب سرتېز لږ ک� �ونه خو نه کېږی چی د پښتو ژبي د خوږ ژبي شاعر عبدالوهاب سرتېر سره پېژنم. زما په حساب لږترلږه څلوېښت کاله کېږی چی د ده له خندانی څېرې، خوږو مجلسونو ، ملنگ شخصیت او احساساتی او له ولولو ډکو شعرونو سره اشنا یم. زما به ښایی په پوهنتون کی لومړی کال وو، چی له سرتېر سره بلد سوم. ډېر ژر مو له نیژدې سره وپېژندل. خدای حاضر دی له لومړۍ ورځی ښه راباندی ولگېدی او دا دی له هغو شپو ورځو څخه څلوېښت کاله تېر سوي دي او تر اوسه ښه را باندی لگېږی. د ده شعرونه می له لومړۍ ورځی خوښېدل. خو په کال ١٩٧۴ کی، چی د لومړي ځل لپاره مي د پښتو نستان د ورځي په را� �یویی مشاعره کی برخه اخیستې وه د ده هغه شعر د ده له خپلی خولې واورېدی چی ویل یې« لوري د اسمان لوري اې د څ وارلسم سپوږمۍ». یوازي شعر ښایسته نه وو، بلکه د ده لوستل دونه ښایسته وه چی زه یې په سپینه ورځ، په روڼو ست� �گو د څوارلسمی د سپوږمۍ غېږی ته بوتلم. که څه هم چی د شهید داوود خان د قدرت په زمانه کی مو کله کله د مازیگر پر مهال د کابل په ښارنو کی سره لیدل خو د خلقیانو له راتگ سره، چی په عمومي صورت د خلکو ، په تېره بیا منورینو، ترمنځ لیدنی کتني کمی سوې نو زما څخه هم سرتېر ورک سو او بیا می زیات وکم پنځه لس کاله وروسته په هالینډ کی خپل سرتېر له نیژدې ولیدی.ښه چی د شعر لمنه یې نه ده خوشی کړې. ښه چی تراوسه پوری شعرونه لیکی. د پښتو ژبه د ده شعرونو ته ضرورت لری. شعر یې ساده دی، روان دی، هغسی چی دی یو ملنگ پښتون دی، شعر یې هم په هغه ډول له سپېڅلو احساساتو ډک دی.زه د خدای پاچا ملنگ یم، نه ملک یمه نه خانراته ښکاري غټ له غرونو په همدې حالت کی ځاند الله د رحمت تږی، خلکو تږی نه دی وږید کوثر له جامه راکړی لږه مینه د جانان.ماته د سرتېر خبری ښه خوند راکوي. هغسی چی دی په خپلو نظمونو کی د خپل غرور ترجماني کوي د بل چا دپاره هغه ترجماني ممکنه نه ده .دا د کوثر په جام کی لمر ځلېږی که په پیاله کی سمندر ځلېږیسرتېر به نه وي دومره غټ په جثه خو په شعرو کی لکه غر ځلېږی.د نورو زیاترو منورو او پر وطن مینو پښتنو په څېر، چی له خواږه ټاټوبي څخه یې د زمان د توپانونو له لاسه کډي وکړې، او په پردیو وطنونو کی یې خپله خاورینه جونگړه له یاده نه ده ایستلې،سرتېر هم په خپلو اکثرو غزلونو او نظمونو کی د خپلی مېني د بیرته لیدلو ارمانونه کړي دي او چا چی یې مېنه ورته کنډواله کړې ده نو که یې نور هیڅ په وس نه کېږی لږترلږه خپل قهرېدلي نظمونه خو یې دوخت د یاد گار په توگه ورته پرې ایښي دي.د بې ننگی په لاسو ونړېدلدنگ دنگ برجونه مي د ننگ د کالهورشه تپوس وکړه که نه پوهېږېچی ورځي څنگه دي د جنگ د کاله.او یا داچی..........مه راځه اختره زموږ کلي تهدلته اخترونه بازار نه لريزهر دي پاشلي په دې خاوره چاځکه تازگي او بهار نه لري.یوازي خدای ته معلومه ده چی د سرتېر د پسرلي د راتللو هیله به پوره سي کنه. یوازی خو دی نه دی چی د خپلی مېنی په سپرلیو پسی ژاړي. د ده په څېر به ډېرو نورو ملنگانو هم سترگی په ژړا سرې کړي وي ، او داسی به ډېرو نورو ځوانانو د خیالي مرغلرو لاړونه پېیلي وي، خو له بده مرغه داسی ښکاري چی د سرتېر په مېنه کی خزان ځاله کړې ده. د خزان له تېرېدلو سره خو ژمی راسي ، مگر د پسرلي په راتللو چندانی د چا سترگي خوږې نه سوې. هسی نه چی قسمت فیصله کړې وي چی سرتېر دي خپلی د خزان سندري وایی.که پسرلی شو سره وایو به اشنا سندريد سرو گلونو شنه چمن او دمینا سندريله خزان وروسته ساړه ژمي یرغمل نیوليچی په ژړا باندي لمدې دي نن زما سندريزما خوښېږي پسرلی د شنو اوبو په غاړهچی سره ووایو په گډه تر سبا سندريکه می په مینه عقیده نه وه ژوندی به نه ومځکه می خوښي دي د مینی د دنیا سندریپه دې خوا� �یني، غم لړلي او د ې تور ماحول کیخدایه ژوندی به وم ؟چی واورم یو ځل بیا سندريکه می دا سترگي وچېدلې نو وعده کومهسرتېر به بولم که ژوندی وم په ریښتیا سندري.زه خو سرتېر ته دعاکوم چی خدای دي اوږد ژوند و� �کړي، چی په خپله مېنه کی پسرلی وگوري او د ژوند دا ارمان یې پوره سي. ځکه زه یقین لرم چی هغه پر خپله پښتو ټینگ ولاړ دی او د خپلی ملنگي مېني ښکلا او لیلا نه هېروی.هرڅه به هېر کړمه تا نه هېرومد خپلی مینی دنیا نه هېروم سر په دروغو زما نه ښورېږیچی یو ځل هو کړم بیا دا نه هېرومراځه چی یو غږ یوه خوله ووایوکه سر مي ځي هم وفا نه هېروممین به یم خو لېونی لا نه یمپوه یم په دې چی لیلا نه هېرومد کوثر جام شه چی ډېر تږی یمهس� �تېر په دا نېکي تا نه هېروم.زه د حبیب الله غمخور او د هغه له ټولو ملگرو څخه مننه کوم چی د سرتېر صاحب د شخصیت او کلام په باره کی یې غونډه جوړه کړې ده. هغه په یوه غونډه نه بلکه په ډېرو دغه راز غونډو ارزي. سرتېر خپل ټول عمر د پښتو ژبي د ادب خدمت ته ورکړی دی. هغه د خپل قام او ژبي ملنگ دی. څوک چی ملنگان نازوي خدای دي هغوی ونازوی.زما د سرتېر تقریبا ټول شعرونه خوښېږی. او ښه خبره خو دا ده چی د لومړي سره می د هغه نظمونه خوښېدل. خو د هغه د شعرونو خوند هغه وخت لا زیات شی چی دی یې پخپله لولي. زه د هغه د شعر لوستلو ، په تېره بیا ازادو شعرونو د لوستلو مین یم. کله چی سرتېر خپل شعر لولي او ما غوږ ورته نیولی وي، نو ماته داسی ښکاری لکه دی چي د خپل ځان په باب ماته گړېږی. راځی چی د سرتېر شعرونه د هغه له خپلی خولې واورو، خو مخکی له هغه چی زه درڅخه رخصت سم د هغه یوه غزل درته انتخابوم او زه یقین لرم چی ستاسی ټولو به خوښه سی.مینېدم خو ښه چی نن مین شوم د زړه په امر په دښمن مین شوماوس به د خپلي مينی جاج واخلمهچی په اغزو که په چمن مین شومگوندي چی سیوری شي زما د پاسه د پاکي میني په لمن مین شومتنده می ماته په گلونو نه شوهزه چی د یار په تش دیدن مین شومپردي باغونه په پردو مبارکزه مي په شاړو د وطن مین شومسرتېر په ژوند د زلت لاړي توکمد هسکي غاړي په کفن مین یم.زما یې د خدای په امان. تاسی پوه سه او ستاسی سرتېر.ستاسی دټولو ورور او د پښتو ژبي خدمتگا� �. عبدالباري جهاني.................په سويډن کي دافغانانو علمی اوفرهنگی مرکز دمالمو دښار غونډی ته دپوهنمل حاجی محمد نوزادی ليکنه ; د (سرتېر) سره دڅپو په ژبه يوڅو خبری ; &n; bsp; ; چی څه ئی زړه غواړی همهغه ليکی ; &n; bsp; ; د ( سرتېر) لاره خو بيباکه ښه ده خوښ يم چی افغانی فرهنګ ته اوس دهڅاندو فرهنګيالانو په مټ دخوښې يو زيرۍ � �اتلونکۍ ښکاری . هغه دادی لکه چی وينو نن يوار بيا دپښتو ژبی يوبل رښتينې چوپړی دهغه په ژوند کی روغ رمټ رابلل شوی دی څو دچوپړ ستاينه او درناوی ئی وکړو . البته داهغه صفت ندی چی المدح الذبح وګڼل شی ، بلکه دايوازی دهغه پور ديوی برخی ادا کول دی چی دده دچوپړ له کبله د ځوانانو پر غاړه پروت دی . هو ٫ دا ډول چاری زموږ دهيواد په فرهنګی کړو وړو کښی له بده مرغه اوږدی ريښی نلری . داځکه چی موږ تل خپل پوهان ٫ متفکر مغزونه ٫ شاعران ٫ څيړونکې او ان هغه د نبوغ خاوندان چی اوس ئی دپيړيو وروسته نړۍ په لاسته � �اوړنو وياړی ٫ پرخپل وخت موږ تری مخ ړولې ، هغه مو ترټلې ٫ په ناوړو فتواګانو سره موپرمخ توری ايری ورپاشلې او او دهنر بلې ډيوې ئی موږ په خپلو لاسونو مړی کړی دی . تر ټولو خو لا بده داده چی په موږکي لااوس هم ډير کسان شته چی دغه ډول منفی کړنی خپل وياړلې صفتونه ګڼی . پدی کی شک نشته چی ورته سرجوړښتی ( روبنايی ) پديدی دنسبی مفهوم س� �ه تړلې وی چی دزمان اومکان له مخی او همدارنګه دځانګړو کسانو د درک دپيمانې سره سم بدلون مومی . ولی هغه څه ته چی په نړيواله کچه دمثبتې پديدی په توګه ارزښت ورکول کيږی ٫ پکار ده چی مثبت وګڼل شی . که څه هم داډول منفی کړه وړه يوازی دافغانی ټولنې ځانګړتياوی نه جوړوی اوبيلګی ئی دتاريخ په اوږدو کښی په نورو ډيرو ټولنو کی هم ترسترګو شويدی ٫ خوترهغه ځايه چی زموږ د ټولنې سره تړاو لری ، موږ همدا اوس هم چی منځنې پيړۍ مو د زمان له مخی په اوږده واټن شاته پری ايښی دی او د يو ويشتمې پيړۍ دلومړۍ لسيزی پای ته ورنژدی کيږو ٫ لاموهم دخپلو وتلو کسانو دپرځای خدمتونو ستايل دهغوی په ژوند کښی نه يوازی په پراخه کچه ترسره کړی ندی بلکه تر اوسه خومو لا ديوه منل شوی غوره کلتور په سترګه ورته کتلې هم ندی . که دفرهنګ په برخه کی دا نيمګړتياوی يوی خواته پريږدو ٫ موږ لاتر اوسه دخپلو تا� �يخی وياړونو او منلو ارزښتونو دسپکاوۍ څخه هم لاس ندی اخيستې او لاتر اوسه ئی په سپکولو سره ځانونه تر ګاون� �يانو اونړيوالو پوری سپکوو . مو ډيرځله دخپل تاريخ وياړلې شخصيتونه دوخت دذهنيت سره سم په بدو نومونو تورن ٫ څوک مو دملحد ٫ څوک دکمونيست او څوک په بل ورته تور له پښو اچولې او ورسره سم مو دټولنې پرمختيايی بهير په � �سګونو کلونه پرشا تمبولې او دنامهربانه حريصو ګاونډيانواو لويی غوښتونکو زبرځواکانو لاس وهنو ته مولاره خ� �اصه کړی ده . ددی يادونې يوه ښه بيلګه غازی شاه امان الله دی چی تر ټولو لومړۍ ئی دهغه شکيلاکګر زبر ځواک په م� �ابل کښی توره ترملا کړه چی پر اشغال شوو مستعمرو باندی ئی هيڅکله هم لمر نه لويدې . که يو وخت دا پروطن مين م يړنۍ افغان دگوډو ملايانو په فتوا سره دکافر پنامه له واکه پريوت اوپرځای ئی سقاويانو دټولنې پر پرمختيا باندی دمنځنيو پيړيو سيورۍ وغوړاوه ٫ که يو وخت دکافر او کمونيست په ټاپه لګولو سره د وطن دچوپړيانو غندل دپرديو په لمسون موډ وه ؛ خو دا اوس يوازی افغان دښمنه افغانستانۍ لطيف پدرام ندی چی د وياړلې غازی امان غوندی دميړنی افغانانو پروياړنو ناړی تو کوی ٫ بلکه دهغه وشاته دشيطانی قوتونو لښکر سنګر نيولې اوهره شيبه دفرصت په انتظار دقيقی پرګوتو شميری . فرهنګی شخصيتونه بيا هغه قوتونه دی چی دژبی او قلم زور ئی په حقيقت کښی دلوڅی توری نه هم زيات دی . دوی کولای شی دخپل هنر په زور پراخو پرګنو ته ډله ايزه روزنه ورکړی ٫ دهغوی ذهنيتونه روښانه کړی ٫ دحق او باطل توپير ته ئی وهڅوی ٫ ملې ګټی له پرديو ګټو څخه ورته بيلې کړی او په پايله کی هغوی و دی ته چمتو کړی چی د شخصيتونو او پيښو په اړه د وطن دلوړو ګټو په پام کی نيولو سره قضاوت او پ� �يکړی وکړی . داپه ځانګړی توګه شاعران دی چی پرګنوته پيغامونه ليږی ٫ دهغوی دانګازو په مټ ئی لاس پلاس کوی ٫ د رباب په خوله ئی ورکوی ٫ دساز په ژبه ټنګ ټکور تری جوړوی او ديری پری تودوی . همدغه ديری دی چی کولای شي دهر وګړی زړه ته لاره پرانيزی او دشاعر پيغام ور رسوی . ددی خبری ډيره ښه بيلګه ولسی شاعر ملنګ عبدالرحمان دی چی داټکه تر آمو ٫ د چتراله تر نيمروزه دهر پښتانه دکور دنغرې پرشاوخوا ئی تاوده شعرونه زمزمه کيږی او پښتانه سپين ږيرې ئی ډير بيتونه دمتلونو په توګه کاروی . دشعر او ټنګ ټکور سره مينه دپښتنو په خټه کی له ازله ګډه شوی او دا ورته د ذهنيتونو د روزلو يوه ډيره په زړه پوری او خوږه وسيله ګرځيدلې ده . که موږ دشعری څپو په ژبه د حمد او نعت په سينګارسره خپله روحی تشه ډکوو ٫ باطنی ښکلا زياتوو او دايمان لاره روښانه کوو ٫ نو همدارنګه کولای شو دحماسو په ژبه دخپلو پيغلو په سينه کی دملالې ساه ور پو کړو او دزلميانو پلاس د آيوب توره ورکړو . دهمدغی � �اری نه موږ وځوانو نسلونو ته خپل تاريخی وياړونه ور پيژنلای شو اودوی ئی په ارزښتونو باندی پوهولای شو . په هيواد کښی د وروستيو درو لسيزو پيښو ډير روڼ انده دلوړو زده کړو لرونکې کادرونه ٫ پوهان ٫ هنرمندان ٫ شاعران اونور دنړۍ راز راز هيوادونو ته په کډه کولو اړايستل چی دلته دنورو بوختياوو تر څنګ دکوربه هيواد کلتوری چاپيريال تر اغيزی لاندی په تيره بيا ماشومان اونوی ځوانان دخپل پلرنی وطن دفرهنګ او تاريخی ارزښتونو څخه واټن اخلې او ورنه بی خبره لوئيږی . له همدی کبله دی دپياوړی فرهنګپال ٫� �يکوال او سياسی شنونکې حبيب الله غمخور په مشری په سويډن کی دعلمی او فرهنګی مرکز کور ودان وی چی کله نا کله د داډول غونډو په رابللو سره ديوی خوا دلته د وطن نه ليری افغانانو فرهنګی تنده ماتوی او ځوانانو ته دافغانی ف� �هنګ وتلې څيری ور پيژنی او دبلې خوا ددغو کسانو په ژوند کی ددوی دخدمتونو په يادولو سره د درناوۍ کولو کلتور په رواجولو او پراخولو کی مرسته کوی . پدی لړ کښی دادی نن دهيواد د يوه بل متعهد خواخوږی او خوږ ژبی شاعر سره دزړه خواله کوو . هو ٫ زه پر بيباکه لار روان سرکښ او بی پروا شاعرعبد الوهاب ٫٫ سرتير ،، يادوم . دژوند ليک غټ ټکې خوئی دهرغونډ پرشا ليکلې او داسی تری ښکاری چی دکوچيانی ژوند رومانتيزم ئی په خټه کی اغښلې ځکه ئی نو دضدينو دمبارزی او وحدت دقانون سره سم دخوږو اوترخو يوه ګډوله يعني د څپو ژبه خپ� �ه کړی او داسی پری نازی : ما سرتير چی دڅپو ژبه دځان کړه هم خوږه ده هم ترخه ده هم رنګينه سرتير دپښتو شعر په بڼ کی يو ناڅاپه نوۍ راغ� �ۍ ميلمه ندی او لکه چی وايی : چی په پښتو ژبه هر ګل غوړيږی زما زړګۍ ورسره خپل غوړيږی په همدی خاطر ده په خپلو ګوتو هم پدی بڼ کی ګلان کرلې ٫ هريو ئی داوښکو په باران اوبه کړی ٫ بلبلان ئی ورته رابللې او دهغوی سره ئی سندری زمزمه کړيدی . دی باغ ته سرتير هره ورځ سروهی او غيرحاظری کول ورته ګناه ښکاری ځکه چی لوړه او سوګند ئی يادکړی دی . پدی اړه داسی دی اعتراف کوی : پرته می حاظری ده ددی هرګل په لمن کی د باغ سره می کړی دا قسم د ګل په پاڼو سرتير پدغه باغ کی دبلبل سره ديره دی سندری وايی دی هم اوس کم کم دګل په پاڼو څو کاله مخکی چی تازه په ډنمارک کی ميشت شوی وم ٫ يوه دوست می دسرتيردشعرونو دوه لومړنې غونډه ( څيری ګريوان ) او ( دکوثر جام ) راته امانت دلوستلو پخاطر راکړه چی دلوستلو نه می ډير خوند واخيست . کله چی می دغی نننۍ غونډی ته بلنليک دايميل په مټ ترلاسه کړ ، ومې غوښته هغه دوه غونډه دوباره تری واخلم او يو ځل ئی بيا په ځير ولولم ، له بده مرغه کوم چا هغه تری نه وړی وه او پلاس رانغلل . غونډی ته تر راتګ څو ورځی وړاندی می غمخور صاحب غم وخوړ او دسرتير يوازنۍ دريم غونډ ( دڅپو ژبه ) چی درلود ئی ، په پوسته کی راته راوليږی اوغواړم له کبله ئی مننه تری وکړم . که څه هم دده (سوې ډاګ ) ٫ ( چينې ) او ( سمندر ) ته لا زه تراوسه نه يم ور رسيدلې خونپوهيږم لامل به ئی څه وی چي ماته دڅپو د ژبی خوند دپخوانيو دوو غونډونو په پرتله لا زيات ښکاره شو . ښايی دابه پدی خاطر وی چی دلته دده دپرديسۍ ترمو اوښکو زما پرديس زړه نور هم را نرۍ کړ . که دځينو شاعرانو په شعرونو کښی دپيغام برخه تر شعری ښکلا درنده او په ځينو کښی بيا دښکلا برخه غوښينه وی ٫ خو زما په اند دسرتير د ( څپو ژبه ) سرترپايه ښکلا او پيغام دی . ده په رښتياسره هم يوه بيباکه لار په مخه کړيده . کله کله ئی دښکلو ترکيبونو په کارولوسره غزل ، څلورځی اونو� �ی ټوټی سره ګډی کړی وی او لکه څنګه چی پخپله اقرار کوی - چی څه ئی زړه غواړی هم هغه ليکې . سره لدی چی کله ناکله ځان د وزن او قافيی مقيد هم نه ګڼی خو داچی د ښکلۍ پيغام سره ئی د ښکلو ترکيبونو په غاړه کي دتخيل اميلونه زانګی نو هرڅه ئی شعر او هر شعر ئی خوندور راځی . دائی هم دښکلې پيغام يوه په زړه پوری بيلکه : بله ډیوه يمه رڼا در وړمه کورته دژوند اصلی مانا دروړمه زم ا تودوخه او رڼا ده پيرزو دغه رڼا می په هرچاده پيرزو که څه هم سرتير دڅپو ژبه لکه پخپله چی وايی دخوږوالې اوتريخوالې دگډون له خاطر غوره کړيده ٫ خوپه شعرونو کی تر هغه ځايه چی زم ا تر سترګو شويدی ، دڅپو ژبې له خوږوالې نه ئی زيات کار اخيستې او داسی ښکاری چی تريخوالې ئی ډير خوند نه وی و� �کړی . دڅپو ژبه که دپښتو ژبه وبولو ، نو سرتير ډير ښکلې ترکيبونه ان دتکرار په ډول داسی په مهارت کارولې چی وتکرار ته ئی دلوستونکې پام هم نه ور اوړی . ده تر وسه وسه کوښښ کړی چی پښتو مروجی کلمې وکاروی ٫ خو ددی سره سره دا وړه نيمګړتيا هم بايد په ګوته شی چی کله ناکله دی پداسی ځای کی دفارسی کلمو څخه کاراخلی چی ضرو� �ت ئی هلته کوټلې دلايل او منطق نلری . دبيلګی په توګه دی دلاندی دعا په مطلع کی وايی : بينا سترګی ٫ زړه مين راکړه خالقه ګويا ژبه د سخن را کړه خالقه د� �ته دفارسی ( سخن ) کلمه د پښتو ( مين ) کلمی دقافيوی ضرورت پربنسټ راغلی ده . پدی شک نشته چی پښتو او دری پخپلوکي دومره سره نغښتې چی يو دبل نيمګړتياوی پوره کولای شی . دشعر په مقطع اويا دپای خوا په بيتونو کی دقافيوی مجبو� �يتونو له مخی يو نيم وخت دفارسی کلمو کارول لږ وډير په پښتو شعرونو کی ليدل کيږی او تريوه ټاکلې بريده دمنلو وړخبره ده . لکه دسرتير د ( غم پيټې ) پنامه , لاندی غزل کی : سرتير په ه� �ه مرغۍ ډز نه کوی ډزپرهغی کړی چی له زاغه ښه ده دلته بيا ( زاغ ) چی پښتو ئی کارګه يا کارغه دی ، په مقطع کی راغلی ځکه نو � �افيوی مجبوريتونه پدی ځای کی تر يوی کچی پوری معقول عذر دی . مګر دشعر په مطلع کی دقافيوی مجبوريت يا ضرورت خب� �ه اصلا ځای نلری ځکه داخو دشعر پيل او لومړی بيت دی . که چيری دشعر دلومړی بيت په دوهمه نيم بيتۍ کی لا د اړوندی قافيی دپاره دپښتوکلمی پيدا کول سخت کار وی ، نوبيا په اسانې سره کولای شو دټاکلې قافيی څخه بيخی تير او صرف نظر ورنه وکړو . که داکار يعنی دقافيی ته تيريدل په مطلع کی يو ساده خبره ده خو په مقطع يا نورو دپای په بيتونو کی ستونزی رامنځته کوی او په اسانه ورڅخه تيريدلای نشو . دا ډول کلمی پخوانيو شاعرانو دوخت دموډ اورواج سره سم په پراخه پيمانه په وياړ سره کارولې او پدی سره ئی دخپلې پوهی لوړه کچه څرګندول ځکه هغه وخت د پښتوليکدود ژبه � �يره نيمګړې او وروسته پاته وه اما اوس چی له نيکه مرغه دپښتنی ژبپوهانو دزيار په مټ پښتو ژبه پرخپلو پښو د� �يدلې ده نوکه د داسي کلمو کارول دشعرښکلا ډيره بدرنګه هم نکړی ولې تخنيکې نيمګړتياوی ئی دپام وړ دی اونه ښايی په پټو سترګوورنه تيرشو. دسرتير په شعرونو کی ډيری ټولنيزی - سياسی او فلسفی موضوعګانی شته چی کيذلای شی دمختلفو اړخونو څخه وڅيړلې شی . تر هغه ځايه چی په ما پوری اړه لری ، زه نغواړم دمعدن پيژندنې ديوه ماهر په توګه دده دشعرونو دمختلفو اړخونو په شننه کی و ژور شم ٫ ځکه ډاريږم ددې سمسور بڼ په کڼو ګلانو کی به لاره رانه ورکه شی او له بلې خوا داکار وځانګړی څيړنې ته اړتيالری او دنننۍ غونډی دتنګ وخت له زغم نه ئی وتلې ګام بولم . - په پای کی دسر نه تير بيباک شاعر , عبدالوهاب ته اوږد فعال ژوند ٫ ګوتوته ئی لانور زور اود قلم څوکه ئی تيزه غواړم ! - دښاغلې دحبيب الله غمخور او يارانو ستړياوی ئی په درنښت ستايم ٫ پر هلو ځلو دی برکت وی ! په مينه او پيرزوينه . &nbs; p; & nbsp; &nbs; p; پوهنمل حاجی محمد نوزادی..................................دنجيې ليمې لنډه وينادلوي خدا په نامه ددوستانوپه اجازه ترهر څه وړاندي غواړم دغمخورصاحب څخه مننه وکړم چي پدې درنې غونډه کي ئې ماته دگډون ب� �نه راکړه .اغلواوښاغلو!دسرتير صاحب شعر مي اورېدلۍ،لوستلۍ اومنلۍ و،دده په هرټکي کښي مي دعظم دتوپان هسکه څوکه ،دهيلوراپرېوتل ،دغم-ښادی ،دآزدی زولنې اودبې وزلی ټغر ليدلۍ و،خوسرتير مي نه ووليدلۍ. پرون مي د� �ومړ ځل لپاره وليد.کوټه (سالون) دافغانانوپه پرتله له بهرنيانوډکه وه،دغه دنگ،لوړسړي ته په يو وارچوکۍ اومکرافون واړه وبرېښېدل .ده خپل شعر پيل کړ، ږغ يې تالار ولړزاوه، سرتېر شعر نه لوست، دا ټکي نه و، دا نظم نه و ، ما د يو افغان ، د يو پښتون چغه اورېده، چې مرګ ته غم ته نه تسليميږي، غم او مرګ يې په ګونډو کړی او پر خاندي .تالار لړزېدی، سويډنيانو، ايرانيانو، پولنډيانو او نورو بهرنيانو ته مې وکتل ژباږونکي خپله ټوله هڅه کول چې د شعر مفهوم ورسوي ، خو پر نيلي آس سپور سرتېر دومره ګړندی و چې ژباړه يې نه کېدل . بيا مې د بهرنيانو څ ېرو ته وکتل د هغوی سترګې ځلېدی، هغوی ددغه مست روح د نڅا ننداره کوله، هغه يې وليده ، د ژوند جوش يې وليد، د س� �تېر سرتېري يې وليده. په ووياړېدم، مسکۍ شوم او د ځان سره مې وويل : که داسې خلک وي وطن به جوړ شي . خوښه شوم چې له نږدې مې سرتېر وليد، اوس د ده په دغو ټکو کې د هغه څېره ليدای شم .سر پسې څه ګرځې احساس مې ګورهستوری به نه يمه خو پاس مې ګوره درد مې سندره کړه په يا يې اورمد لېوني زړګي بړاس مې ګوره ستاسو له توجه نه مننه ........................................محترم غمخور صاحب! په دسويډن کي دافغانانو دعلمی اوفرهنگی مرکز درنو غړو!ستاسو ئې کور ودان چي د علمي، فرهنګي او ولسي شخصيتونو د درناوی په لړ کي چي کله نا کله دسويډن دافغانانو دعلمی اوفرهنگی مرکز لخوا ستاسو غمخور صاحب په نوښت او درنښت، تر سره کيږي،دا پلا دپياوړي خوږ ژبي ولسي شاعر او سپېڅلي فرهنګي شخصيت ښاغلی عبد الوهاب سرتېر ته مو د درناوی دغه غونډه ترتيب کړېده . ستاسو د اخلاصمندۍ نه هم مننه چي د سر تير صاحب د ادبي خدمتونو د يادوني او د هغوی د دشپېتم پسرلی د رارسېدو د لمانځني په وياړ مو ماته هم بلنه راکړېوه چي په دې غونډه کي برخه واخلم . په خواشينۍ سره ما د صحي معاذیرو او کورني مصروفیتو په وجه و نکړای سوه چي ستاسو په دغه پرتمينه د ښه نيت غونډه کي ،برخه واخلم او د نيژدې نه ستاسو خوږو دوستانو سره د پېژندګلوی وياړ ولرم . يقين دی چي په دغه غونډه کي به د محترم سر تير صاحب د فرهنګي او ادبي کارو قدر او درناوی به څرنګه چي ښايي ، هغه به پر ځای سي .په داسي حال کي چي وطن مو دا زموږ د آرمانو ورانه جونګړه د پردوپه بمباريو کي سا کاږي . بچيان مو، ميندي، پلرونه، ناوياني او زومان، تنکي ځوانان مو په خپلو کورنو کي تبه کيږي . خوښۍ يې په م اتم اوړي . پر افغانانو او پښتنو باندي د ټروريسټانو او طالبانو ټاپه لګول کيږي، د علم او معرفت دد ښمنانو په حيث معرفي کيږي، نو دلته يا هلته چي ستاسو غمخورانو په څير د مېړنيو افغانانو په مړانه، زموږ دوطن د سپېڅلو ع� �مي، فرهنګي، ادبي او ټولنيزو شخصيتو د هڅو درناوی او قدرداني کيږي، نو دا يو پر ځای، ښه او مسؤلانه دود دئ .په داسي حال کي چي د پردو لاسوهني زموږ افغانانو د ژوند ښارګونه را کښېکاږي . د ملت پر مادي او معنوي هستيو مو لويه سوداګري را روانه ده ، د هر غل څخه اتل جوړيږي او د هر وطن پلور پر مخ د وطنپاله پرده غوړيږي، هر تورمخی سپين مخی معرفی کيږي د هري خوا د شيطنت ډنډورې وهل کيږي . نو دلته يا هلته که زموږ د مېړنيو،د وطن د سپېڅلو سرتيرو، د وطن د خوږمنو زامنو، دوطن د وتلو خدمتګا� �انو، د افغانانو د علم او معرفت د لارويانو، د ادب او فرهنګي ټولنيز کارنامو مخکښانو درناوی او يادونه کيږي، د داسي هڅو قدر داني او ستاينه ،هر کله او هر څوک چي کوي، نو د هغو دي د مور شيدې سي .تاسو غمخور صاحب ته ،د ولس په غم غمجن او د انسانيت د ښېرازې دلاري ارمانجن، د لوړو خيالاتو خاوند د پښتو شعر سرتير، محترم عبد الوهاب سرتير صاحب دفرهنګي او ادبي کارو د يادوني او درناوی په وياړ د داسي يوې غونډي د جوړېدو په هکله يو ځل بيا مبارکي وايم او د غونډي درنو او قدرمنو برخه والو ته خپل د ميني او ارادت نيکي هيلي وړاند ي کوم . خوږ ژبی ولسي شاعر ښاغلي سرتير صاحب ته د اوږ د ژوند او لا زياتو برياوو غوښتونکی يم . په وطن کي د کرکي او جګړو د امحاء اوستاسو او ټولو دردمنده افغانانو د کاميابه راتلونکي په هيله .په درناوي هدایت الله هدايت اسټرليا – ۲۰۰۸/۹/۱۴..........................دافغان نامتو شاعر وهاب سر تير په وياړجوړي شوی درنې غونډي ته دسلام فرهنګي پيغامپه سويډن کې دافغانانو علمي اوفرهنگي مرکز په نوښت د هيواد د وتلی خوږ ژبی شاعر ښاغلی وهاب سر تير په وياړ د درنې غونډي ګډونوالو ته د زړه له کومی مبارکی وايو. هيله من يو او باور مو دا دی چي د دی غونډي په ترځ کي به د هيواد د نامتو شاعر ښاغلی وهاب سر تير د پنځونواو تخليقونو په اړه په زړه پوري ارزوني ، څيړني او شنني د پښتو شعر مينه والو ته وړاندي شي .دشعرنړۍ د تخليق نړۍ ده ؛ حد او خنډ نه لری؛ پنځول يې نوښت دۍ او د اولسونو په منځ کي منل او يا خپلول يې د نوښت ګر درنښت؛ دا نوښت او بيا په اولسونو کي درنښت د هر چا په برخه کي نه وي . يوازی هغه څوک دې مقام ته رسيدلای شي چي الهامی برلاسۍ او پنځونی يې د زړه له تله پاڅي او د زړونو پر سر د رڼو بارانی څاڅکو په څير د زړه للمو ته ورسيږي . ريدي او غاټولو ته ژوند ورکړي ،کمبلۍ په نڅا راولی او د بلبلانواوازونو ته خوند وبخښي . له نيکه مرغه وهاب سر تير يو له هغو پښتنو شاعرانو څخه دۍ چي زموږ د هيواد والو په زړونو کی يې دا� �وړ دريځ ګټلی، هم يې په خپلو شعرونو د هيوادوالو زړونه خپل کړي او هم يې د ناندريزوستونزو پټ رازونه را برسيره کړيدي .سلام فرهنګی ټولنه په سويډن کي د افغانانو علمي او فرهنګي مرکز مسولينو او م� �ستندويانو ته د دی ستري غونډي د جوړيدلو مبارکي وايي او د دی غونډي د ګډونوالو لپاره دبشپړ بري هيله څ� �ګندوي . په پښتني مينه او د� �نښت &nbs; p; د سلام فرهنګي ټولني د مشر تابه جرګه ګۍ په استازيتوب پوهنوال رسول باو� �ي١٩ \ سپتمبر \ ٢٠٠٨..............................پيغام دافغانستان دپياوړي شاعر اوف� �هنگی شخصيت دشپېتم پسرلۍ درارسېدوپه مناسبت ددې ادبی غونډي درنو برخه والو،اغلو اوښاغلو!ماته دډيروياړځاي دی چي پسله کلونويوځل بيا دکابل په پوهنتون کښي دخپل گران استاد پوهنوال دوکتور عبدالخالق رشیدچي اوس په هندوستان کي دجواهر لعل نهروپه پوهنتون کښي دپښتو ژبې استاد اوهلته په هند وستان کي دافغانستان داسلامي جمهوريت په سفارت کښي دکلتوری چارو رئيس لخوا رالېږل شوی پيغام دهغه په استازيتوب ستاسو حضورته وړاندي کړم .نوی ډيلي هندوستانداگست ۲۰۰۸ م کال داگست ۲۳ مه په مالموکی د پښتو دمعاصرشاعر عبدالوهاب سرتیر د شپیته کلنی درارسېدوپه وياړدقدرداني غونډې ته ګرانو دوستانو او دسرتیرصاحب دشعرمینه والو! دافغانستان داوسنی شعر په وده کی یوه خورا مهمه او دیاونی وړ دوره ، هغه دوره ده چی زموږ په حساب د روانی لم ریزې پیړې دشپیتموکلوله وروستیو څخه یې پرپښتو شعري بهیرکی ځانګړی ځای او اغیز غوره کړ، په دغه دوره کی یوشم ییرداسی شاعران راوپړکیدل چی دوی داستوګن ادبی بهیر (هغه ادبی بهیرچې په افغانستان کی دننه د ودې په حال کی و) په برخه کی دمقاومت ځانګري ستوری شول ، په دې مانا چی دغو شاعرانو په دغه شعري بهیرکی دمقاومت داسی هنګامه رامنڅ ته کړه چې له هیځ ډول باندنی واک او ځواک سره یې نه پټه درلوده او نه ښکاره ،همداده چی اوس موږ به سر� �وړې سره ویلای شو چې دافغانی مقاومت شعر هغه برخه چی په هیواد کی دننه رامنڅ ته شوه داوسنی پشتو شعرد ودې په تاریخ کی دپاملرنی وړ څپرکی بلل کیږي . سرتیرصاحب په دغه بهیرکی یوداسی شاعرو چی د یوه پوره روڼ اندی افغان شاعر په توګه د آزادې غږ اوچت کړ، په یوه نګه مترقی اروا یی شعر ووایه او په دغه تګلاره باندی له ځانګړی کمیت او کیفیت سره پرمخ لاړ ، دده یوه لویه ځانګړنه داهم وه چې دشعرویلو دښي انطباع لپاره یې په زړه پوره او ښه زمزمه هم له ځآن سره درلوده ، چې ددغی ځانګړتیا په لرلو سره دی په خپل وخت کی بی ساری و. شعریی داوسنی شعرپه ټولو وړتیا وو باندی برابر او ښکلاییزي رنګارنګۍ د افغانی طبعیت اوسایکولوژې په سمبولیکو رمزو باندې پسولل شوې دي . او درښتیني پښتو ن احساس په زړه پورې استازيتوب کولاي شي . زه دپښتو ادب دیوه لاروی په توګه دومره ویلای شم چی سرتیر او دهغه شعر زموږ دپښتنی احساس داسی یوه ځانګړې هنداره شوه لکه دری لسیزې دم خه پښتو ادب ته یو شمیرنومیالیو شاعرانو ورپه برخه کړې وه ،زما ځواني ډول کوی له پښتنوالي سرهزه په پښتو او پښتنواله باندې سر ورکوم او په پای کی زه هم په خپل وار ګران سرتیرصاحب ته دده دشپیته کلنی په درشل کی دده د ویاړونو له امله مبارکی وایم او له پاک خدایه هیله کوم چې د ژوند کاروان یې د شعر له درنی هنګامی سره په خوند او رنګ سره ترشپیتو وروسته په کیسو شي .په درنښت پوهنوال دوکتور عبدالخالق ر� �ید دکابل پوهنتون استاد ، نوی ډیلی ، هند ...............................که دسرتير په خوله څوک لاس کښې نه ږ دي لدې کوچي خان نه بلبل جوړېږينظيف الله تکل لندن د۲۰۰۸ کال دسپتمبر ۱۴ مهغواړم دښه شاعر سرتير صاحب له همدې رومانتيک بيت څخه خپل خبري پيل کړم.زه پدې باور يم چي شعر دهنردلويي ونې يوه څانگه ،اودټولنيز فرهنگ يوه برخه ده .خو ښه شاعر بياهغه دی چي دولسونودزړونو په رباب نغمې وترنگوي .کله چي سړی دسرتير نوم اوري سړي ته حماسه اورزم ورپه زړه کېږي .خوکله چي سړۍ سرتر ويني اوله نژدې ورسره خبري وکړي ،نو بيا سړي ته مينه ،محبت ،صمېميت ،صداقت اوسپېڅلتيا وربخښي .که څوک دادوه متضاد توکي يوځاي ليدل غواړي نو بيادي دسرتير صاحب شاعري ولولي . چي هم پکي حماسه شته اوهم پکي مينه اوصمېميت . ښه خبره خو داوه چي له تاسوسره مي پدې درنه اوپر تمينه نمامځ غونډه کي اوږ په اوږه برخه اخيستې واي اودسرتير صاحب سره مي چي زما شخصي دوست هم دی اودسرتير پر شعر مي اوږدې خبري کړي واي، خو داروپا اوپه ځانگړې توگه دلندن مصروف ژوند سړۍ دزړه غوښتلوته نه پرېږدي . دشپږوشعری ټولگودا لرونکي شاعرتر ډيره له ياده وتۍ اوهير وو. زه دسويډن دمالمو په ښارکي دافغانانو دعلمی اوفرهنگی ټولني دمشرتابه دې پر ځاي نمانځنې تائيدکوم اوښاغلي سرتير صاحب ته دهغه ددزوکړي د� �پېتم کال درارسېدومبارکي وايم . اودلوي څښتن له دربارنه ورته داوږد ژوند هيله کوم . په د� �نښت.........................دمینی پیغام ګران قدرمن سر تیر صاحب ته خپل د مینی او پیرزوینی دګلانو ګیدی � �الی کوم .ډیر خوشحاله یم چی دپښتنی ادب مینان نن خپل یوه دروند شا عرته دخپل ارا دت دستر خوان غوړوی. هغه څوک چی دادبیاتوسره سر اوکار لری او یا هم په خاص ډول د پښتو دشعر او آدب سره مینه لری ممکنه نه ده چی ددی ببر سر او لیونی شا عر سره آشنا نه وی، دده شعر یی نه وی لو ستلی ، او دده شعر څخه یی خوند نه وی اخستی .زه هم لکه هر بل افغان هغه له پخوا پیږنم دده دشعر سره له پخواڅخه شنا یم او دا ویاړ می هم درلود چی ځینی شعرونه یی مخکی له دینه چی بل څوک یی واوری واو رم . زه شخصا شعر ته کوم خاص تعریف نه لرم هر هغه کلام چی شاعر سره پیلی وی هغه اورم او یا یې لولم . اول دشعر یو یا دوه فرده کا فې دې چی تصمیم ونیسم چی شعر تر پایه ولولم او که یا ؟ که چیری می ذهن دا اجا زه را کړه چی هغه ولولم بیا یی تر پایه لولم، په ډیرو حالا تو کی دې ته اړ کیږم چی هغه بیا بیا ولولم او بیا یې حافظی ته وسپار م . نوزما لپاره بهترین تعریف د شعر لپاره همدا دی چی یو څوک اړ با سي چي هغه تر پایه ولولی او یا هم ټوله شعر یا څو فرده و حافظی ته وسپاری اوبیا یی دنورو سره شریک کړی او یا کله کله هغه دځانه سره زمزمه کړی ،او خوند پر وا خلی . اوخوند هغه وخت ترې اخستل کیږی چی په هغه کی یو مفهوم پروت وی، ښکلا پکښې وي او یا هغه څه پکښې وی چی زما لپاره نوی وی .... دا چی بیا څوک کښېني دهغه سیلا بونه حسابه وی ، په عروض یی ارزوی او داسی نور... زما لپاره ډیر په زړه پوری نه دی . نوزما په آند ښه شعر هغه دی چی اول خو دزړه څخه راوتلی وی ،دهغه بیان په نثر کی ممکنه نه وی او پر زړه باید کښینی ... زه په جرات دا ویلاي سم چی د ګران سر تیر ډیرشعرونه ددغه ټولو صفاتو خاوند دي،عمیق فلسفی افکار،ښکلي تشبیهات،خواږه کلمات اودکوچنی انسان دحالاتوبه زړه پوری انځورونه . بخته بدرګه می که جانان ته ځم سوی په اور ډاګ یمه .... ; سر تیر دی را ته ژوندی وي، قلم دی یې رنګین.بس همدومره عبدالواحد نظ� �ی........................................ ســلا م ســــرتیرمیهـن هـرکجــا ئِِي ا مـــید ســـلا م مـــــا علـیک نمـــا ئي ا صـغـرع� �با د ي من که ا زجمـله صـد ها شا گرد آ موزگا رپا ک نفس ؛ بی تعصب ، خوش بیــا ن وخوش ق� �یـا فـه ا ستا د عـبــد ا لـوهــا ب سـرتیرمیبا شم ، برگـذ ا ری محفل وگرد هما ئي ( تجلیل و بزرگد ا شت ا زکا رک� �رد هـا ی ا د بی بخصوص شـعر و شصتمین سا لروز تولـد شا ن ) را ، حضورا سـتا د گرا می وهـمه ي د وسـتد ا را ن شعـرو ا د ب تبریک عرض کرد ه ، د رحا لکه زحما ت برگذ ا رکنند گا ن محفل را می سـتا یم ؛ فـقط میخوا هــم با کما ل ا د ب وبد ورا زهرنوع تعصب بگویم:ا ســتا د ســـــرتیر، ســرتــــیـرهــــــمه بـود ه ،هست وخوا هد بود نه یک زبا ن خا ص. ا سنا د سرتیر د ر دورا نکه د رلیسه عا لی حبیبیه تد ریس مینمود ند ، به شا گ� �د ا نش که ا زنقا ط مختلف کشوربود ه وبزبا نها وا قـوا م مختلـف وبهـم برا د روطن عزیزتعـلق د ا شتنـد ،همی� �ه د رپهلوی تد ریس ا د بیا ت پشــــتوما نند هرا را ن آ موزگا ر د یگر وطن، د رس صد ا قت ، برد ه با ری، ا عتما د به نفس ، وطن د وستی وا نسا ن د وستی را میآ موختند . هیچگا هی تعصب ند ا شته وبا شا گرد ان مسلم ، ا هل هنود ، شما ل وجنوب ، شرق وغرب د رحا ليکه ا زا توریته وا نظبا طخا صی برخورد ا ربود ند ، را بطه ی بسیا رمحکم ، نزد یک ود وستا نه د ا شتند .ا ستا د سرتیرد رحا لکه به محل تولد ، زبا ن ، وطن وهموطنا نش عشق وعلا قه د ا شته ود ا رند مگرجها ن را خا نه مشترک همه ی ا نسا نها د ا نسته ، به ا نسا ن وچها ن عشق ورزید ه ، تعلقشرا به جها ن وا نسا ن ا برا زمید ا رد ، نه به یک قوم ، منطفه ویا زبا ن خا ص . شعربزبا ن پشــــتوسرود ه شد ه وبه ی� �ین که ترجمه ، آ ن کیفیت وا صا لت را که ا صل سرود ه د ا رد د ربر ند ا شته که ا زین با بت ا زهمه بطورعا م وا زا ستا د سرتیربطورخا ص ، معـذرت میحوا هم . شعـرا زسا یت ورین ( ا فغا ن جرمن آ نلا ین ) که با زند ه گی ن� �ا مه فـشرد ه ا ستا دســرتـیر به همت شا غلی ( حــبیب ا لله غمخوا ر) نشرگرد ید ه ، ا نتخا ب شد ه ا ست . عـبا د ی &nb; sp; یـوجـــهـا ن یـوا نســــــا ن مــن ا زجـــهـا نم وجــها ن ا ز م� �ن مــنم مجـنـون اوهستم -- اولــــیلا ی مــنمرد م جها ن . . . همه مرا بـرا د را ن من ا ندزنا نش ما د را ن من -- وبزرگا نش پد را ن من ا ند همین مـرد م . . . وجود م را تشکیل میدهند ا ین ها ا ند که من هــستم -- وهمینـــا ن وجود م را تشــکیل مــدهند جــها ن فا رغ ميخوا هم ازم صیبت ها . . . وزند گی ا نســـا ن مصون – از هرآ فـت ها ا ین جــها ني قشنگ ماپاک ومقبول خوب است ا زگردوغبارجــنگ – دامن اوتکانده خوب است نــنامـم بـنـا مـها ی مختلف خود را من یک آ رمــا ن د ا رم یک ا نــسا ن هـــــستم من -- ویک جــها ن د ا ر م زمین را تخت خویـش و ا ســـما ن را لــحا ف خوا نـــم ا زین سـبب فرض ميدانم -- نگهــد ا ریــش چـــــرا ؟ بـر ا ی ا یــنکه، مــن ا زجــهـا نـــم وجـــهـا ن ا زمـــن مــــن مـجــنون و ا یـن لــــــیلا ی مـــن ebadi.asghar@hotmail.com &n; bsp; ............................دافغان استرليادبشردوستانودټولنې اوددوست اواز راډيودمشرتابه جرگې پيغامدلوي څښتن په نامه په سويډن کي د افغانانو علمي اوفرهنگی مرکزمشر تابه جرګي غړو،اوددي پرتمينی غونډي برخه والو!په زياته خوښۍ مو خبر تر لاسه کړ چي ستاسو دفرهنګی ټولنې په زيار او ابتکاراودښاغلي حبيب الله غمخور په هلو ځلوسره مودپښتوشعر سرتير پياوړۍ اوتکړه شاعردافغانستان ادبي اولوړ � �خصيت عبدالوهاب سرتيرپه وياړ مو دشانداره غونډي دجوړېدو بند وبست کړی .دپښتو ژبي دوتلي شاعر ،اديب اوسياستوال عبدالوهاب سرتير نمانځ غونډي درنو برخه والو!اجازه راکړئ چي ددي پيغام په مټ ستا سوپدي پر تمينه غونډه کي راټول شوو درنواو دقدر وړ فرهنګيانو او فرهنګپالو ته د ځان او دلته په استرلياکي د افغان استراليادبشردوستانوټولني دمشرتابه جرګي ،ټولوغړو اودپرديسو افغانانو تاوده سلامونه اونېکي هيلي وړاندي کړم .زموږ دټولني مشر تابه جرګه او ټول غړي ستاسو پدغه فرهنګي لويه غونډکي ځانونه شريک بولي او ستاسو دټولنو مشرتابه اوفرد فرد غړي ته ددي درني غونډي دجوړېدو له امله په وطني او افغاني مينه دمبارکۍ په ويلو سره دلوي خداي له دربارنه ددي غونډي دبريالي پاي ته رسيدواوتاسو ته دلازياتو فرهنګی برياوغوښتنه کوي . د دي ټکي په پام کي نیولوسره چي دهرعلمي اوفرهنګي شخصیت د کا


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: د صادراتو د پياوړتيا په موخه غونډه جوړه شوه

Output: د افغانستان د صاداراتو پر وړاندې د شته ستونزو او خنډونو د ارزونې او بربنډ لو په موخه نن د سوداګرۍ وزارت لخوا د افغانستان د صادراتو د پياوړتيا � �پاره دويمه ملي غونډه جوړه شوه. په دغه غونډه کې د هيواد له ټولو ولايتونو څخه څه د پاسه شپږ سوه صادرونکو سوداګرو ګډون کړى وو. دغه غونډه د هيواد د سوداګرۍ او صنايعو وزارت د صادراتو د پراختيا ادارې لخوا د حکومت د اوړندو وزارتونو سره په همغږۍ او د ټولو ولايتونو د صادروونکو سوداګرو په غوښته د هيواد د صادراتو د بهير په وړاندې د خنډونو او ستونزو د حلولو لپاره په لاره اچول شوې. په دغه غونډه کې د ماليې وزير وويل د صادارتو په پياوړي کېدو کولى شو خپل اقتصاد پياوړى کړو. نوموړي وويل: که څه هم زموږ اقتصاد ورځ په ورځ وده کوي خو دغه وده د بهرنيو هيوادونو په مرستې ولاړه ده. که چېرې بهرنۍ مرستې په افغانستان ودرېږي نو افغانستان به له ډېرو ستونزو سره لاس او ګريوان شي نو له دې امله بايد موږ د خپلو توليداتو صادرات پياوړي کړو. همدارنګه په دغه غونډه کې دهيواد يوشمېر صادرونکي سوداګر وايي: تېر کال هم داسې غونډه د صادراتو د ښه والي او د ستونزو د حلولو په موخه جوړه شوې وه چې څه نا څه ځينې ستونزې حل شوې وې. ويل کېږي ددغې غونډې په لومړي سر کې د صادورنکو سوداګرو تر منځ د ستونزو د مطرح کولو او بربنډ لو په اړه خبرې اترې کېږي او له دې وروسته به د دولتي چارواکو تر منځ د دغو ستونزو د حلولو لپاره د عملي لارو چارو د پيداکولو په موخه پرېکړې وشي.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: پكتيا: ۸۲ كلنې شخړې ته د پاى ټكى كېښودل شو!

Output: د غه شخړه چې په كال ۱۳۰۳ كال كې د درې � �ومونو (سلطان خيل، ښاخيل او پړانګيو) تر منځ د غره پر يوه ځنګله رامنځته شوي وه، كم له كمه ۸۲ كاله يې دوام در� �ود ، چې د هري دورې حكومتونو د دې د ختميدو هڅه كړې او په لس ګونو جرګې پرې شوي وې، ولي ناكام پكې راغلې وو.همدا � �از تر دې دمه په دې شخړه كې ۴۵ له دريوو اړخونو مړه او څه دپاسه ۴۰ تنه ټپيان شوي هم دي.خو له نيكه مرغه د س� �اكار وزير او پكتيا والي الحاج جمعه خان همدرد په هڅو باندي دغه جوړه وشوه او نن يې رسماً د غه پريكړه اعلان � �وه.په دغه روغه جوړه كې د پكتيا ولايت يوناما، امنيه قومنداني، ولايتي شورا او قومي مشرانو په خپل وار م� �ستي كړي دي.د پايلې په غونډه كې چي نن د ولايت دمقام د غونډوو په تالار كې جوړه شوي وه، د پكتيا والي ښاغلي جمعه خان همدرد داسي وويل : د پل، پلچك، سړك او فزيكي تاسيساتو جوړول آّسان كار دى، خو مهمه داده چې نن مونږ � �ومونه سره جوړوو او دا ورځ يوه تاريخې او نه هېرېدونكې ورځ ده .غونډه د لنګوتو په وركړي او د دعايې په ويلو سره پاى ته ورسېده.بايد يادونه وكړو چي په دغه بهير كې د پكتيا والي له دواړو اړخونو څخه ۸ تنه بنديان كړي وو چي د دغې پريكړي په كولو سره هغوى هم آزاد شول.


Instruction: Write a Pashto language article based on the provided title.

Input: رمان او ناول د اسلام له نظره

Output: محمد حسن حقيار ٢٢ وری ١٣٨٤ لمريز رمان او ناول داسلام له نظره که دنړۍ تاريخ ته وګورو نو وينو چې،الله (ج) دا کائنات رنګين پنځولي دي ٠ دفطرت هره پديده ښکلې ده٠ يه هر باغ او چمن ،دښته او غره کې دالله (ج) دفطرت دکرشمو انځورونه وينو٠او داهم جوته ده چې،الله (ج) انسانان هڅولي دي چې، له دې ښکلا څخه خوند واخلي ددې رنګينې نړۍپه خوږوالي خپله خوله خوږه کړي څرنګه يې چې، ددې رنګينې نړۍاو په کائناتو کې له پرتې ښکلا څخه خوند اخستل روا کړي دي همدا راز يې ددې جمال او ددې جمال دپنځوونکي دجلال ستاينه هم روا کړې ده آن دا چې ،خپل بنده ګان دې کارته هڅوي هم او ددې ښکلاګانو دستاينې لپاره تر ټولو ښه موزونه ژبه دشعر ، خيال، رمان او داستان ژبه ده يو ليکوال کولى شي چې،ديو عادي وګړي په پرتله داطبيعت څو چنده ښکلى انځور کړي کوم تصوير چې،يو شاعر او ليکوال له دې فطرت څخه اخستلى شي بل څوک يې نه شي اخستلى٠ دا هم څرګنده خبره ده چې،شعر ډېر باريک فن،موشګافي ،علو او غلو يا په بله ويناپه انځورولو کې ډېر افراط ، وړاندې تلل او لوړ پردازي ده په رمان، داستان، شعر، لنډه کيسه او ناول ټولو کې ځينې وخت له ليکوال څخه مبالغه کېږي، يوه سوژه ورته پېدا شي او بيا ليکوال هماغه سوژه غزوي ، له ځان څخه کيسه جوړوي همدا راز دکيسو ، شعر او مقالو ژانرونه هم بدلون مومي ٠ څو کاله وړاندې چا آزاد يا سپين شعر او هايکو نه پېژنده خو نن هغه دى دود ګرځېدلي دي٠ ښايي دنورو ملتونو او مدنيتونو په ادبياتو کې داسې چوکاټونه وي چې ، تراوسه هم ورسره مونږ بلد ونه اوسو نو ايا شعر ، داستان ، ناول ٠٠٠دپورتنيو صفاتو او ځانګړنو په پام کې نيولو سره روا ده او که نه٠ که دې پوښتنو ته لنډ ځواب ورکړونو ښه دا ده چې، ووايو شريعت دمضمون فورم ته نه ګوري اسلام دادبياتو دژانرونو دچوکاټونو سره کار نه لري څه شى چې، په اسلام کې مهم دى او حساب پرې کېږي هغه منځپانګه او محتوى ده ٠ ښه محتوى رغنده منځپانګه، ګټور مضمون که په هرچوکاټ کې وليکل شي نو روا او ښه بلل کېږي ناوړه وينا، ټولنې ته زيان رسوونکې ليکنه هغه وينا چې، دوګړنيز او يا ټولنيز فساد او انحراف لامل ګرځي هغه که په هر فورم کې وي شعر وي که نثر، ناول وي او که رمان ٠٠٠ناروا او بد کار بلل کېږي٠ اسلا م وايي چې ، ادب او هنر بايد ژمن وي ، يوه سپېڅلې موخه او يو ګټور ارمان ولري ٠ اسلام چوکاټونو ته نه ګوري ، هدف او منځپانګې ته ګوري٠ اسلام نوښت ستايي عربانو ډېرپخواڅو بڼيز او څو قافيه ايزشعرونه منځته راوړي دي ٠ موشحات يا څو بڼيز او څو قافيه ايز شعرونه دهماغه وخت لاس ته راوړنه ده همداراز له اسلام څخه وروسته يې هم ډېر ادبي سبکونه لکه ازاد شعر، خيالي او رماني کېسې او ناولونه راوپنځول چې، په ادبي سبکونو کې يې مقامات، او په خيالي او رماني ناولونو کې دابوالعلاءمصري ( رسالةالغفران)او( الف وليلة) يا زر او يوه شپه او په ژباړه کې دابن مقفع( کليله او دمنه) يا کليليکادومنيکا ديادونې وړ دي ډاکټر علامه يوسف قرضاوي ليکي:((په اوس وخت کې مونږ هم کولى شوڅومره مو چې، وس وي ادبي ژانرونه راوپنځوو،دخپلې ګټې شيان لکه لنډې کيسې ، رمان ،ډرامې ،تمثيلي پارچې ٠٠٠دنورو له ادبياتو راوژباړو)) لکه چې، و مو ويل اسلام دا ټول مني، هڅوي يې وړاندې مو هم وويل چې شعر دافراط او تفريط ژبه ده په ستاينه او غندنه دواړو کې د شعر خپله ژبه ( له حد څخه وړاندې تلل) کارول دي خو بيا هم په خپله رسو ل الله(ص) ډېرو صحابه و،تابعينو، تبع تابعينوشعرونه ويلي دي٠ شعر يې ددليل ،شاهد او سند په توګه وړاندې کړيدى٠ حضرت علي( رض)حضرت حسان،حضرت عبدالله ابن مبارک(رض) امام محمد ابن ادريس شافعي( رح)او ډېرو نورو لويانو شعرونه ويلي دي رسو ل الله (ص) فرمايي : ١: ((ان من الشعر حکمة)) يعنې :(( رښتيا چې په ځينې شعر کې حکمت وي)) ٢: ((ان من البيان سحراً)) يعنې :((رښتيا چې په ځينې بيان کې سحروي)) ٣: ((ان من البيان سحراً وان من الشعرحکماً))يعنې: ((رښتيا چې ، په ځينې بيان کې سحر او په ځينې شعر کې حکمت وي)) دا چې په شعر، کيسه او رمان کې ځينې وخت داسې څه ويل کېږي چې،په حقيقت کې نه وي واقع شوي نو آيا دا دهماغو دروغو په ډله کې نه راځي چې، اسلام حرام ګرځولي دي٠ ډاکټر علامه قرضاوي وايي چې: ٤: (( نه ،دا دحرامو دروغو په ډله کې نه راځي ځکه چې،لوستونکى او يا اورېدونکى په دې پوهېږي چې ، څه ليکل شوي او يا زه څه لولم اويا اورم نودا په عمل کې واقع شوي نه دي[ داهسې يوه سوژه ده يعنې لوستونکى پرې نه غوليږي] دا دهغو ويناګانو په څېر ده چې، د حيواناتواو الوتونکو له ژبې روايت او رانقل شويدي نوځکه دا دهنري پنځونو په ډله کې راځي ٠ الله (ج)د قرآن په نمل سورت کې دمېږي او هدهد ( ملا چرګک) دوينا روايت کوي او دهغوى خبرې يې رانقل کړې دي دا په حقيقت کې دهغوى دخبروتعبير، مفهوم او يا ژباړه ده چې مېږي او ملاچرګک په هغه وخت او هغه ځاى کې له سليمان (ع) سره کړې وې او کټ مټ هماغه الفاظ او هماغه ژبه نه ده ځکه چې ،دې دواړو هېڅکله هم په دومره فصيحه، روښانه او روانه عربي لکه څرنګه چې په قرآن کې روايت شوي خبرې نه دي کړي نو په ناول او رمان کې هم ليکونکى هماغه الفاظ ليکي چې ، ويونکي په احتمالي ډول په هغه اصل ځاى کې ويلي وي٠)) نو ويلى شو چې ،دا دروغ له هغو زيانمنوونکو دروغو سره توپير لري ځکه چې دا يو تميثل دى او بل داچې ،لوستونکى او اورېدونکى پرې درښتياو باور نه کوي او ښه پوهېږي چې، موضوع حقيقت نه بلکې تمثيل او خيال دى او کله کله داسې خيالونه او له ځانه جوړې شوې کيسې دولس داصلاح لپاره ډېرې ګټورې تمامېږي، دموضوع ليکونکى ،اورېدونکو او لوستونکو ته يو درس ورکوي٠ له عبرت څخه ډکې کيسې ورته وړاندې کوي چې ،که څه هم خيال وي خو چاته تاوان نه کوي بلکې، ګټه يې ډېره وي او په شريعت کې خو په ځينو هغو ځايونو کې چې، دروغ ټولنې او وګړو ته تاوان ونه لري بلکې ورته ګټه ولري ، داصلاح لامل شي ،دشر او فساد دورکېدلو، دسولې او ثبات دراتللولامل ګرځي روا دي ٠ که يو څوک داسې يوه کيسه له ځانه جوړه کړي چې ، چاته په کې زيان نه وي دټولنې او شخص شخصيت ته تاوان نه وي خو له پند او عبرت څخه ډکه وي او خلک سمې لارې ته رابولي نو ولې به حرامه وي؟٠ ٠ ماُخذونه (١) متفق عليه (٢) متفق عليه (٣)بخاري ، احمد،او دامام مالک موطا) (٤)الاسلام والفن